Arteta làm thế nào để chữa căn bệnh "yếu bóng vía" của Arsenal

Bất chấp những bước tiến vượt bậc dưới triều đại Mikel Arteta, Arsenal dường như vẫn chưa thể rũ bỏ hoàn toàn thói quen tự bắn vào chân. Chuyến làm khách giông bão tới sân Molineux hồi giữa tuần cho thấy những điểm yếu đang đe dọa trực tiếp đến tham vọng vô địch của "Pháo thủ". Họ bất lực trong việc kết liễu trận đấu và yếu kém trong kỹ năng quản lý nhịp độ nhanh hay chậm của trận đấu.

"Ranh giới mong manh" là cụm từ được Arteta và các học trò nhai đi nhai lại kể từ khi họ bước vào hàng ngũ ứng viên vô địch Ngoại hạng Anh ở mùa giải 2022-2023. Ban đầu, mục tiêu của họ là thu hẹp khoảng cách với Man City. Theo thời gian, họ vượt lên và nhiệm vụ chuyển sang làm thế nào để nới rộng khoảng cách với kình địch. Thế nhưng, việc duy trì sự áp đảo một cách ổn định lại đang trở thành căn bệnh khó chữa của đội chủ sân Emirates kể từ khi mùa đông gõ cửa.

Arteta để lại nhiều ấn tượng từ khi dẫn dắt Arsenal, nhưng ông vẫn cần giúp đội bóng này trưởng thành về tâm lý.

Sự bất ổn trong khâu kiểm soát thế trận

Tính đến thời điểm bước sang năm mới, Arsenal là đội dẫn đầu Ngoại hạng Anh về số lần bước vào 15 phút cuối trận với lợi thế dẫn trước đúng một bàn (tám lần). Trận hòa bạc nhược trước Wolves mới đây đã nâng con số này lên thành chín lần – cao thứ hai toàn giải đấu. Tuy nhiên, thay vì bóp nghẹt hy vọng của đối thủ, Arsenal lại liên tục tạo thế trận mở, cho phép các đội bóng chiếu dưới vùng lên giành giật điểm số ở những thời khắc sinh tử.

Thực tế, Arsenal mới chỉ đánh rơi điểm trong hai trận đấu kiểu này (trên sân của Sunderland và Wolves). Nhưng những hồi chuông cảnh báo đã gióng lên từ rất sớm, ngay trong hai chiến thắng chật vật trên sân nhà trước Brentford và chính Wolves hồi đầu tháng Mười Hai. Ở cả hai trận đấu đó, đoàn quân của Arteta đều bước vào 15 phút cuối với cách biệt mong manh. Một bầu không khí căng thẳng tột độ bao trùm khắp các khán đài sân Emirates. Sự bối rối thể hiện rõ khi các cầu thủ Arsenal tỏ ra lưỡng lự giữa việc lùi sâu bảo toàn tỷ số hay tiếp tục dâng cao tranh cướp bóng.

Sự lúng túng đó một lần nữa tái hiện và phá hỏng màn trình diễn của họ trong hiệp hai tại Molineux. Ở những phút đầu sau giờ nghỉ, Arsenal liên tục được hưởng các quả phát bóng lên. Thay vì tổ chức bài bản, William Saliba hoặc Gabriel Magalhaes thực hiện những đường chuyền về, để rồi thủ thành David Raya lại nhắm mắt phất bóng dài lên phía trên. Tiền đạo Viktor Gyokeres hoàn toàn thất thế trong các pha tranh chấp trên không với bộ đôi trung vệ của Wolves. Việc tuyến trên của Arsenal không thể làm tường để giữ bóng đã tiếp thêm hưng phấn cho đội chủ nhà và các cổ động viên của họ, tạo đà cho những đợt vây hãm tốc độ cao nhắm thẳng vào hàng thủ Arsenal.

Lẽ ra, vũ khí mạnh nhất của Arsenal trong các chuyến làm khách phải là khả năng ru ngủ đối thủ và dập tắt sự cuồng nhiệt trên khán đài. Thế nhưng, những quyết định xử lý vội vàng tại Molineux lại chẳng khác nào đổ thêm dầu vào ngọn lửa cảm xúc của đối thủ. HLV Rob Edwards của Wolves đã đọc vị chính xác điểm yếu này, chỉ đạo các học trò dâng cao gây áp lực và đánh thẳng vào điểm yếu tâm lý của một đội bóng đang bị ám ảnh bởi việc phải thắng bằng mọi giá.

Hàng công suy giảm hoả lực ở thời điểm then chốt

Đây không phải lần đầu hệ thống của Arsenal vỡ vụn dưới áp lực. Việc các cầu thủ phớt lờ chỉ đạo "giảm nhịp độ" của Arteta trong 10 phút cuối y hệt sự cố trong trận hòa không bàn thắng trước Nottingham Forest tháng trước. Khi đó, sự thiếu điềm tĩnh trong các pha chuyển trạng thái đã biến thế trận của Arsenal thành một mớ hỗn độn. Arteta thừa nhận một cách cay đắng: Các học trò của ông biết rõ phải làm gì, hiểu rõ trận đấu đòi hỏi điều gì, nhưng lại không thể thực thi điều đó trên mặt cỏ.

Việc biết rõ cần phải làm gì nhưng vẫn gục ngã cho thấy rào cản tâm lý khổng lồ mà Arsenal đang phải đối mặt. Không chỉ dừng ở vấn đề tinh thần, những con số thống kê về hiệu suất hàng công đang rung lên hồi chuông báo động.

Trong hai mùa giải Arsenal đua tranh sòng phẳng với Man City (2022-2023 và 2023-2024), đoàn quân của Pep Guardiola đã ghi lần lượt 94 và 96 bàn thắng. Dẫu biết phong độ hủy diệt của Erling Haaland đóng góp tới 33% trong số 190 bàn thắng đó, nhưng ngay ở mùa giải năm nay, hàng công Arsenal vẫn đang tỏ ra lép vế. Dù đang gác trước Man City năm điểm, Arsenal chỉ ghi trung bình 1,92 bàn mỗi trận so với mức 1,96 của đối thủ. Nếu làm một phép chiếu đơn giản, hiệu suất này sẽ chỉ mang về cho Pháo thủ khoảng 73 bàn khi mùa giải khép lại – một con số quá khiêm tốn nếu đặt cạnh hai lần vô địch gần nhất của City, hay thành tích 86 bàn của Liverpool mùa trước.

Arsenal đã thi đấu rất chắc chắn trong giai đoạn đầu mùa, trước khi liên tiếp mắc sai lầm vào mùa đông.

Đáng lo ngại hơn cả là chỉ số hiệu số bàn thắng bại kỳ vọng (xGD). Trong 11 vòng đấu cuối cùng ở ba mùa gần nhất, xGD của Arsenal rơi xuống mức âm 0,47 – con số tồi tệ nhất trong số tất cả các đội hiện đang thi đấu tại Ngoại hạng Anh trong cùng khung thời gian. Nó phơi bày một sự thật rằng càng về cuối mùa, khả năng tạo ra cơ hội ăn bàn của Arsenal càng sa sút, trong khi hệ thống phòng ngự lại trở nên mong manh và dễ bị xuyên phá hơn.

Nếu muốn lật ngược thế cờ trong giai đoạn nước rút này, Arsenal cần nhìn lại bài học thành công từ chặng cuối mùa giải 2023-2024, thời điểm họ đã thắng tới 9 trong 11 trận cuối. Hai chìa khóa quan trọng nhất tạo nên chuỗi thăng hoa đó là sự bùng nổ các bàn thắng từ tình huống cố định và việc thay đổi vai trò của Kai Havertz. Thay vì bị cô lập ở vị trí trung phong cắm, việc kéo cầu thủ người Đức lùi xuống chơi như một tiền đạo lùi đã giúp tuyến giữa và hàng công của Arsenal được kết nối một cách mượt mà.

Bên cạnh đó, việc Arteta mạnh dạn kéo Bukayo Saka bó vào trung lộ đang mang lại những tín hiệu tích cực. Phát kiến chiến thuật này không chỉ đặt Saka vào những vị trí gần khung thành hơn, mà còn khiến các hệ thống phòng ngự bám biên của đối thủ mất phương hướng. Sự kết hợp giữa hai nhân tố này ở khu vực trung lộ đang là công thức tạo ra cơ hội tốt nhất của “Pháo thủ”.

Điểm mạnh nhất của Havertz so với Gyokeres chính là khả năng kết nối lối chơi. Trong trận đấu với Sunderland, chỉ 20 giây sau tiếng còi khai cuộc, một pha phất bóng dài của Raya đã được Havertz khống chế gọn gàng, giữ nhịp và mở ra cơ hội dứt điểm ngay lập tức. Đây là một mảng miếng thoát pressing quan trọng mà Gyokeres chưa thể đáp ứng trong những thế trận giằng co.

Nhưng làm thế nào để ‘Pháo thủ’ xốc dậy tinh thần?

Sự hoảng loạn của các cầu thủ Arsenal không chỉ bộc lộ qua sai lầm chiến thuật, mà còn bùng phát thành những cái đầu nóng sau tiếng còi mãn cuộc. Tại sân Molineux, hình ảnh tiền đạo Gabriel Jesus xô xát dữ dội với Yerson Mosquera là minh chứng rõ nét cho sức ép ngàn cân đang đè nặng lên đôi chân của đội bóng đang dẫn đầu bảng xếp hạng. Tính rộng ra, “Pháo thủ” mới chỉ giành vỏn vẹn hai chiến thắng trong bảy vòng đấu gần nhất tại Ngoại hạng Anh, một sự sa sút vô cùng đáng báo động.

Trước làn sóng chỉ trích và sự bi quan manh nha xuất hiện, Mikel Arteta đã phải phát đi thông điệp xoa dịu. Vị chiến lược gia người Tây Ban Nha khẩn khoản kêu gọi sự bao dung và tình yêu từ người hâm mộ. "Khi tôi còn là cầu thủ, tôi luôn khao khát được yêu thương ngay cả khi hòa hoặc thua. Yêu mến một đội bóng khi họ chiến thắng là điều quá đỗi dễ dàng. Bạn phải yêu thương các cầu thủ và kề vai sát cánh bên họ vào những thời khắc họ cần điều đó nhất," Arteta trút bầu tâm sự.

Thuyền trưởng của Arsenal cố gắng xua tan bầu không khí u ám bằng cách ví von trận hòa bạc nhược trước Wolves chỉ là "Chương 27" của một cuốn tiểu thuyết dài tập. Ông nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất lúc này là cách đội nhà vực dậy và tự định đoạt số phận của mình trong những chương tiếp theo thay vì gặm nhấm nỗi đau của quá khứ. Đây đã là lần thứ hai chỉ trong vòng hai tháng, Arteta phải đóng vai trò bác sĩ tâm lý để xốc lại tinh thần toàn đội. Lần đầu diễn ra sau thất bại cay đắng 2-3 trước Man Utd hồi tháng Giêng.

Trung vệ Gabriel và thủ thành David Raya cự cãi sau khi mắc sai lầm dẫn đến bàn gỡ 2-2 của Wolves.

Tình thế hiện tại không cho phép Arsenal tiếp tục ủ rũ. Khoảng cách năm điểm với Man City hoàn toàn có thể bị san lấp bất cứ lúc nào khi nửa xanh thành Manchester vẫn còn trong tay một trận chưa đá. Hai đội sẽ còn chạm trán tại chung kết Cup Liên đoàn vào tháng Ba, trước khi bước vào trận đại chiến có khả năng định đoạt chức vô địch Ngoại hạng Anh vào tháng Tư.

Để xua tan bóng đen tâm lý và đưa cỗ máy chiến thắng trở lại đường ray, không có liều thuốc nào hoàn hảo hơn một chiến thắng trong trận Derby Bắc London trước đại kình địch Tottenham Hotspur vào cuối tuần này. Niềm tin của các cổ động viên “Pháo thủ” càng được củng cố khi họ đang đón nhận những tín hiệu lạc quan về tình hình nhân sự. Leandro Trossard đã sẵn sàng xung trận dù bị đau nhẹ ở cuối trận gặp Wolves. Quan trọng hơn cả, Arteta hé lộ rằng có "khả năng rất lớn" bộ đôi nhạc trưởng Martin Odegaard và Kai Havertz sẽ tái xuất.

Chỉ khi những mảnh ghép tốt nhất trở lại và cái đầu của các cầu thủ thực sự được giải phóng khỏi nỗi sợ hãi, Arsenal mới có thể tự tin đối mặt chặng đường chông gai phía trước và ngăn cơn ác mộng vấp ngã trước cổng thiên đường lặp lại.

Xem thêm:

• Bài toán rủi ro của Barca khi Pedri tái xuất
• Arsenal và bài toán đối phó các HLV mới nhậm chức
• Hiệu ứng "thay tướng đổi vận" có thực sự tồn tại?