Những thay đổi mở lối cho Man Utd trở lại Champions League

Guồng quay bóng đá cuối cùng cũng trở lại với Man Utd. Khi tiếng còi khai cuộc trận gặp Leeds United vang lên vào tối thứ Hai tới, đội chủ sân Old Trafford đã trải qua 24 ngày nghỉ kể từ trận hòa Bournemouth, và 29 ngày kể từ chiến thắng trước Aston Villa trên sân nhà.

Khoảng thời gian nghỉ thi đấu dài đằng đẵng vừa qua bỗng chốc trở nên nhỏ bé trước sức nóng của một mục tiêu cấp thiết: giành tấm vé dự Champions League mùa sau. Với việc Ngoại hạng Anh sẽ có năm suất dự mùa tới, Man Utd hiện chỉ cần giành tối đa ba chiến thắng là sẽ trở lại giải đấu hàng đầu châu Âu. Thậm chí, con số này có thể thấp hơn tùy thuộc vào kết quả của các đối thủ bám đuổi như Aston Villa, Liverpool hay Chelsea.

Những tinh chỉnh về chiến thuật của Carrick đã đưa Man Utd đến gần ngày trở lại Champions League.

Thay đổi HLV kéo theo sự lột xác về chiến thuật

Khi Ruben Amorim và Man Utd chia tay trong ồn ào vào đầu năm, viễn cảnh lọt vào top 5 đối với đội chủ sân Old Trafford dường như là điều không tưởng. Đội khi đó rơi vào khủng hoảng với thành tích chỉ thắng ba trong 11 trận. Ít ai ngờ Man Utd lại có được vị thế thuận lợi như hiện tại nếu nhìn lại cuộc đối đầu gần nhất với chính Leeds hồi tháng Một.

Trận hòa 1-1 tại Elland Road khi đó bị lu mờ hoàn toàn bởi cơn thịnh nộ của Amorim. Chiến lược gia người Bồ Đào Nha chỉ trích truyền thông đã “chọn lọc thông tin” để chống lại Man Utd, và tuyên bố ông đến Old Trafford để "làm nhà quản lý (manager), chứ không phải làm HLV trưởng (coach)". Đó cũng là hành động cuối cùng của Amorim trên tư cách thuyền trưởng trước khi bị sa thải.

Ngay sau khi chiếc ghế nóng bị bỏ trống, Giám đốc Thể thao Jason Wilcox đã triệu tập một cuộc họp toàn đội, thẳng thắn yêu cầu các cầu thủ đặt mục tiêu giành vé dự Champions League trong phần còn lại của mùa giải. Ở thời điểm Darren Fletcher nắm quyền chớp nhoáng trước khi Michael Carrick chính thức tiếp quản, mục tiêu này bị xem là viển vông. Nhưng giờ đây, Man Utd đã thắng bảy trong 10 trận gần nhất, và khả năng họ vắng mặt ở sân chơi châu lục mùa sau đã nhỏ hơn rất nhiều.

Màn lột xác ấn tượng của Man Utd in đậm dấu ấn chiến thuật của Carrick. Ông lập tức loại bỏ sơ đồ 3-4-3 từng gây nhiều tranh cãi dưới thời Amorim để chuyển về 4-2-3-1 quen thuộc, trả các trụ cột về đúng vị trí sở trường. Khi còn thi đấu, Carrick nổi tiếng là một tiền vệ có tài luân chuyển bóng nhịp nhàng. Tư duy "ưu tiên chuyền bóng" này lập tức được ông áp dụng vào hệ thống huấn luyện.

Dữ liệu từ 10 trận đấu của Man Utd dưới triều đại Carrick cho thấy rõ xu hướng này. Các nhịp kiểm soát bóng của Man Utd trở nên dài và phức tạp hơn. Tần suất thực hiện các chuỗi từ 10 đường chuyền trở lên tăng từ 9,7 lần mỗi trận (thời Amorim) lên 12,2 lần mỗi trận. Đáng ngạc nhiên, việc cầm bóng nhiều không làm giảm tốc độ lên bóng. Tốc độ luân chuyển bóng trực diện hầu như giữ nguyên, từ 1,84 mét mỗi giây xuống 1,83 mét mỗi giây.

Mức độ áp đặt thế trận cũng được cải thiện. Số đường chuyền thành công ở một phần ba cuối sân đối phương tăng vọt từ 77,2 lên 90,2 đường chuyền mỗi trận. Điều này có thể xem là dấu ấn lớn về chiến thuật của Carrick khi ông khuyến khích các tiền vệ chơi bó vào trung lộ, tập trung khai thác không gian "half-spaces" (khu vực giữa trung lộ và hành lang cánh) để phối hợp nhóm.

Dù có xu hướng đưa bóng vào trung lộ, điểm đột biến trong tấn công của Man Utd lại nằm ở cánh phải. Carrick áp dụng chiến thuật hậu vệ biên bất đối xứng: Luke Shaw thường xuyên bó vào trong tạo thành hàng thủ ba người, tạo điều kiện cho Diogo Dalot dâng cao chồng biên cùng Amad Diallo. Cách vận hành này gợi nhớ đến chiến thuật Carrick từng áp dụng trong năm đầu tiên dẫn dắt Middlesbrough, khi hậu vệ trái Ryan Giles dâng cao còn hậu vệ phải Tommy Smith lùi sâu bọc lót.

Với Dalot và Amad, Man Utd đang tấn công rất nhiều ở cánh phải.

Nhờ sự thay đổi này, tỷ lệ tạo cơ hội từ cánh phải của Man Utd tăng mạnh lên 48%, khác với mức phân bổ đồng đều dưới thời Amorim. Tỷ lệ những quả tạt xuất phát từ cánh phải cũng chiếm gần 2 phần 3 tổng số nỗ lực tạt bóng của toàn đội.

Dù vậy, số lượng quả tạt trung bình lại giảm từ 17,1 xuống còn 13,8 quả/trận. Nguyên nhân đến từ việc Carrick tin dùng Bryan Mbeumo ở vị trí trung phong thay vì tiền đạo cao 1m95 Benjamin Sesko. Điều chỉnh này kéo theo việc thủ môn Senne Lammens cũng phải hạn chế các tình huống phất bóng dài – vốn là miếng đánh chủ đạo trong giai đoạn cuối triều đại Amorim.

Phòng ngự và tấn công hiệu quả hơn qua chỉ số xG

Ở khía cạnh không bóng, Carrick tạo ra sự an toàn gần như tuyệt đối. Dưới thời Amorim, Man Utd sở hữu hàng phòng ngự dâng cao thứ tư tại Ngoại hạng Anh (trung bình 43,1 mét), chỉ xếp sau Arsenal, Man City và Brighton. Carrick kéo thấp cự ly này xuống 41,8 mét (mức trung bình của giải đấu), giúp Man Utd hình thành một khối phòng ngự lùi sâu an toàn hơn.

Điều đáng nói là dù lùi sâu hơn, cường độ pressing không giảm. “Quỷ đỏ” chơi với sơ đồ 4-4-2 cự ly hẹp để bóp nghẹt không gian trung tuyến, với hai mũi nhọn pressing là Bruno Fernandes và Mbeumo luôn sẵn sàng bứt tốc để gây áp lực. Số lần pressing đồng bộ chỉ giảm nhẹ từ 11,3 xuống 11,1 lần mỗi trận.

Hiệu quả từ những tinh chỉnh này phản ánh rõ qua chỉ số phòng ngự. Trong 10 trận Ngoại hạng Anh dưới thời Carrick, Man Utd giữ sạch lưới số trận ngang bằng với 20 trận dưới thời Amorim. Số cơ hội lớn (big chances) phải đối mặt giảm mạnh từ 2,2 xuống còn 1,3 cơ hội mỗi trận.

Chỉ số bàn thắng/thua kỳ vọng (xG) vẽ ra bức tranh rõ nét hơn về thay đổi của Man Utd dưới thời Carrick. Số bàn thua kỳ vọng không tính phạt đền phải nhận giảm từ 1,3 xuống 0,9 bàn mỗi trận. Đổi lại, sức sát thương tấn công cũng giảm nhẹ khi số bàn thắng kỳ vọng tụt từ 1,6 xuống 1,3 bàn mỗi trận. Tuy nhiên, sự bù trừ này giúp hiệu số xG kỳ vọng của đội tăng từ +0,33 lên +0,42 mỗi trận.

Trên thực tế, hàng công Man Utd đang kết liễu đối thủ hiệu quả hơn. Độ chính xác của các cú sút tăng từ 45,4% lên 54,3%, và tỷ lệ chuyển hóa cơ hội thành bàn tăng vọt từ 10,3% lên 13,8%.

Carrick cũng chấm dứt luôn các bài ném biên dài. Dưới thời Amorim, Man Utd có 13 cú sút xuất phát từ các pha ném biên mạnh vào vòng cấm của Dalot. Kể từ khi Carrick xuất hiện, con số này là 0. Thay vào đó, đội đa dạng hóa các pha phạt góc khi Bruno Fernandes lại nhận nhiệm vụ thực hiện các quả đá phạt góc xoáy ra ngoài từ cánh phải.

Man Utd chơi an toàn hơn, nhưng không hề giảm cường độ pressing.

Cơn khát Champions League tại Old Trafford

Màn lột xác về thông số chuyên môn là bệ phóng hoàn hảo để Man Utd hướng tới việc đòi lại vị thế ở sân chơi châu lục. Đã hơn 850 ngày kể từ khi Kingsley Coman ghi bàn ấn định chiến thắng 1-0 cho Bayern Munich tại Old Trafford, đẩy Man Utd xuống bét bảng. Nếu tính riêng vòng knock-out, cơn khát kéo dài tới hơn 2.550 ngày, kể từ thất bại 0-3 trước Barca ở tứ kết lượt về hồi tháng 4/2019. Đó là thời điểm Phil Jones và Chris Smalling vẫn còn đá cặp trung vệ, còn Alexis Sanchez vào sân từ ghế dự bị.

Hành trình trở lại đỉnh cao sẽ bắt đầu bằng thử thách mang tên Leeds United. Đây không phải là một trận đấu bình thường, mà là một trong những mối thâm thù khốc liệt nhất lịch sử bóng đá Anh. Sự thù địch bắt nguồn từ cuộc Chiến tranh Hoa hồng thế kỷ 15 giữa gia tộc Lancaster và York, sau đó chuyển hóa thành cuộc cạnh tranh thương mại giữa ngành bông Manchester và ngành len Leeds ở kỷ nguyên Cách mạng Công nghiệp.

Sự cực đoan thể hiện qua việc nhiều CĐV Leeds thề không bao giờ mua xe hơi hay quần áo màu đỏ. Mối thù càng hằn sâu khi Eric Cantona rời Leeds để gia nhập Man Utd năm 1992, khiến một người hâm mộ xứ Yorkshire tên Eric phải làm thủ tục đổi tên. Trong lần đầu Leeds trở lại Ngoại hạng Anh năm 2020 sau 16 năm vắng bóng, Man Utd đã dội gáo nước lạnh bằng chiến thắng 6-2, mở màn bởi cú sút tung lưới đối thủ ở giây thứ 67 của Scott McTominay.

Trước thềm đại chiến, tinh thần các cầu thủ Man Utd đang ở mức cao nhất. Trung vệ Harry Maguire tự tin khẳng định: "Tôi vẫn là một trong những hậu vệ phòng ngự vòng cấm xuất sắc nhất thế giới". Trong khi đó, cựu danh thủ Patrice Evra cũng vừa lên tiếng bảo vệ đội bóng trước những áp lực của định kiến "nam tính độc hại" và vấn nạn phân biệt chủng tộc.

Những ký ức đẹp của Man Utd tại Champions League đang ùa về. Người hâm mộ bắt đầu nhắc lại đường chuyền vẩy má ngoài điệu nghệ của Juan Sebastian Veron cho Ruud van Nistelrooy ở trận gặp Juventus năm 2003. Với một cựu tiền vệ hào hoa như Michael Carrick trên băng ghế chỉ đạo, các CĐV Quỷ đỏ có quyền kỳ vọng vào sự trở lại của một thứ bóng đá vừa hoa mỹ, vừa thực dụng, đủ sức đưa bản nhạc Champions League vang lên trở lại tại "Nhà hát của những giấc mơ".

Xem thêm

• Đại chiến Man City: Thuốc thử liều cao cho Chelsea giữa khủng hoảng
• Arsenal 1-2 Bournemouth: Cú vấp tai hại tại Emirates
• Robertson rời Liverpool: Tạm biệt một huyền thoại