Tại sao các CLB V-League kiên quyết đòi trọng tài ngoại thay thế trọng tài nội

Nguyên nhân không nằm ở trình độ mà ở văn hóa đổ lỗi và áp lực tâm lý khủng khiếp đè nặng lên vai trọng tài nội, khiến họ liên tục sai sót trong những tình huống quyết định. Liệu công nghệ VAR và lộ trình tự chủ của VFF có đủ sức xoay chuyển khủng hoảng niềm tin này?

Bức tranh toàn cảnh về công tác trọng tài V-League

Công văn khiếu nại và phát biểu chỉ trích trọng tài từ HLV các đội bóng xuất hiện gần như sau mỗi vòng đấu từ Vũ Tiến Thành (TP.HCM) bị phạt và đình chỉ vì phản ứng gay gắt, đến Velizar Popov (Thanh Hóa) nhiều lần từ chối họp báo với câu "No comment". Nguồn gốc của làn sóng này nằm ở ba yếu tố chồng chéo: năng lực và tâm lý của đội ngũ còi trong nước, quy trình thuê trọng tài quốc tế, cùng vai trò thực tế của công nghệ VAR.

Áp lực bủa vây và sai sót của trọng tài nội

Mùa 2023, trọng tài Trương Hồng Vũ thổi phạt đền sai trong trận Nam Định gặp Khánh Hòa ngay ở phút bù giờ một quyết định gây tranh cãi gay gắt về tính công bằng của kết quả. Cũng trong mùa giải đó, trợ lý Nguyễn Thành Sơn phất cờ việt vị sai, tước đi bàn thắng hợp lệ của SLNA trong cuộc đối đầu với CAHN. Những sai lầm này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến thứ hạng cuối mùa của các đội bóng mà còn làm xói mòn niềm tin của người hâm mộ vào tính minh bạch của giải đấu.

                                                  Áp lực bủa vây và sai sót của trọng tài nội

HLV Chu Đình Nghiêm của Hải Phòng FC chỉ trích đội ngũ còi trong nước thiếu dứt khoát trong các pha bóng quyết định. HLV Văn Sỹ Sơn của Quảng Nam bức xúc về việc thổi còi mang tính địa phương, gây bất lợi cho các đội nhỏ.

Ngay cả khi có sự can thiệp của VAR, vấn đề vẫn không được giải quyết triệt để. Trận Nam Định gặp SLNA mùa 2023/2024 chứng kiến tình huống can thiệp VAR kéo dài rất lâu do yếu tố con người vẫn là điểm nghẽn trong quy trình xem lại. Sự chậm trễ và thiếu nhất quán trong việc áp dụng công nghệ này càng làm gia tăng hoài nghi về năng lực và tính khách quan của đội ngũ còi.

Những sai sót liên tiếp và cách xử lý thiếu minh bạch đã khiến ghế huấn luyện viên phản ứng mạnh mẽ hơn. HLV Vũ Tiến Thành bị phạt 20 triệu đồng và đình chỉ vì phát ngôn trọng tài có vấn đề tư tưởng. HLV Velizar Popov của Đông Á Thanh Hóa từ chối họp báo với câu trả lời ngắn gọn, trong khi câu lạc bộ này đã gửi công văn khiếu nại chính thức lên VFF. Những phản ứng này cho thấy sự mất kiên nhẫn với chất lượng phán quyết trong nước.

Trọng tài ngoại và bài toán quy trình chi phí

Giai đoạn 2014-2016, V-League chỉ thuê 1-2 trọng tài quốc tế mỗi mùa, nhưng con số này tăng vọt lên 3-5 trận hoặc nhiều hơn trong giai đoạn 2017-2023, tập trung vào các vòng đấu cuối mùa khi căng thẳng vô địch và trụ hạng lên đến đỉnh điểm. Những tên tuổi từ nước ngoài hoàn toàn miễn nhiễm với áp lực từ truyền thông địa phương, không nể nang bất kỳ đội bóng nào và không phải đối mặt với làn sóng chỉ trích từ người hâm mộ sau trận đấu.

                                                  Trọng tài ngoại và bài toán quy trình chi phí

Việc sử dụng còi quốc tế đi kèm với bài toán chi phí và thủ tục phức tạp. Quy trình của VPF bao gồm đánh giá độ quan trọng của trận đấu, gửi thư mời chính thức sang Liên đoàn bóng đá khu vực, lo visa xuất nhập cảnh, vé máy bay và khách sạn 4-5 sao cho toàn bộ tổ trọng tài. Chi phí lên tới 40-50 triệu đồng cho mỗi người mỗi trận. Nếu thuê cả tổ (chính + 2 biên + trọng tài thứ tư), con số có thể vượt hàng trăm triệu đồng chỉ cho một trận đấu.

Danh sách những cái tên được VPF tin tưởng phân công trong những năm gần đây khá đa dạng:

• Thái Lan: Songkran Bunmeekiart, Mongkolchai Pechsri, Wiwat Jumpaoon
• Malaysia: Razlan Joffri Ali, Tuan Mohd Yasin, Kamil Zakaria Ismail, Muhammad Nazmi Bin Nasaruddin
• Singapore và Nhật Bản: Muhammad Taqi, Koji Takasaki, Hiroki Kasahara

Việc lựa chọn trọng tài từ khu vực Đông Nam Á và Đông Á giúp tiết kiệm chi phí di chuyển so với châu Âu, đồng thời đảm bảo họ quen thuộc với phong cách thi đấu và điều kiện sân cỏ nhiệt đới.

Thực trạng xe VAR và kế hoạch từ VFF

Mùa 2023/2024, tỷ lệ phủ sóng VAR chỉ đạt 3-4 trận mỗi vòng do VPF mới có 2 xe VAR tập trung từ miền Trung ra Bắc. Con số này chưa đủ để bao phủ toàn bộ 9 trận diễn ra mỗi vòng, buộc ban tổ chức phải ưu tiên các cuộc đối đầu có tính chất quyết định hoặc dễ nảy sinh tranh cãi. Ngay cả khi VAR có mặt, hệ thống vẫn bộc lộ điểm yếu về hạn chế góc máy. Nhiều pha bóng bị che khuất bởi cầu thủ hoặc camera đặt ở vị trí không tối ưu, khiến trọng tài VAR khó đưa ra kết luận chính xác. Điều này giải thích tại sao công nghệ chỉ giúp giảm sai sót rõ ràng như việt vị hay bóng trong ngoài vòng cấm, nhưng chưa xóa bỏ hoàn toàn những tình huống tranh cãi liên quan đến chạm tay hay va chạm khó phán đoán.

                                                            Thực trạng xe VAR và kế hoạch từ VFF

Để khắc phục khoảng trống này, VPF đặt mục tiêu có 4 xe VAR ở mùa 2024/2025, phân bổ đều giữa miền Nam và miền Bắc nhằm phủ sóng 100% các trận đấu. FIFA cũng đã thông qua việc hỗ trợ thêm 2 hệ thống VAR mới, giúp VPF rút ngắn khoảng cách với các giải đấu khu vực đã ứng dụng toàn diện công nghệ này.

Trưởng ban Trọng tài VFF Đặng Thanh Hạ khẳng định việc thuê còi quốc tế chỉ là giải pháp tình thế, không phải định hướng lâu dài. VFF đang tập trung đẩy nhanh tiến độ VAR, tăng cường tập huấn chuyên môn và kiểm tra thể lực gắt gao hơn để xây dựng lại niềm tin cho đội ngũ phán quyết trong nước.

Xem thêm:

• Chính thức: HLV Hàn Quốc gia hạn hợp đồng với ĐT Việt Nam
• Thần đồng Việt kiều tại Úc gây chú ý khi tỏa sáng ở New Zealand
• HLV Myanmar nói gì trước trận gặp ĐT Việt Nam ở giải Đông Nam Á?