Amnesty cảnh báo CĐV dự World Cup 2026 có thể bị giám sát và bắt giữ

Đi xem World Cup mà phải nộp lịch sử mạng xã hội 5 năm, bị lục soát điện thoại không cần lệnh, thậm chí đối mặt nguy cơ bắt giữ ngay tại thành phố đăng cai - nghe như phim dystopia nhưng đây là cảnh báo thực tế từ Amnesty International. Báo cáo mới nhất của tổ chức này xếp World Cup 2026 vào mức rủi ro nhân quyền cao, trái ngược hoàn toàn với đánh giá lạc quan từ FIFA. Và những CĐV dễ tổn thương nhất có thể là người chịu thiệt đầu tiên.

Từ báo cáo Amnesty đến thực tế khốc liệt

FIFA dự kiến bỏ túi 11 tỷ USD từ World Cup 2026, tăng 56% so với kỳ giải tại Qatar. Nhưng Amnesty International cảnh báo khoản doanh thu ấy đang được ưu tiên hơn quyền an toàn của chính những CĐV bỏ tiền mua vé.

An toàn của CĐV mua vé sẽ được ưu tiên hàng đầu

Báo cáo Humanity Must Win nói gì?

Tính đến cuối 2025, chỉ 4 trong 16 thành phố đăng cai công bố kế hoạch hành động về quyền con người. 12 địa điểm còn lại không có gì. Đó là một trong những phát hiện then chốt từ báo cáo Humanity Must Win mà Amnesty International công bố ngày 30/03/2026. Điểm đáng chú ý nhất nằm ở cách hai bên đọc cùng một thực tế: FIFA tự xếp mức rủi ro nhân quyền cho giải đấu ở mức trung bình, trong khi Amnesty đánh giá thẳng là mức cao.

Báo cáo đi sâu vào từng quốc gia chủ nhà với các vấn đề riêng biệt. Tại Canada, Toronto và Vancouver đối mặt nguy cơ "làm sạch đường phố" cưỡng chế di dời người vô gia cư khỏi khu vực tổ chức giải để trưng ra bộ mặt đẹp cho du khách. Tại Mexico, chỉnh trang đô thị đang đẩy người nghèo ra khỏi trung tâm các đô thị tổ chức giải. Mexico còn bị xếp vào nhóm quốc gia nguy hiểm cho nhà báo, một rủi ro trực tiếp với hàng nghìn phóng viên dự kiến đến đưa tin.

Khác với Qatar 2022 khi mối lo xoay quanh công nhân xây sân vận động, lần này bóc lột lao động tập trung vào ngành dịch vụ: khách sạn, vệ sinh, logistics. 12 nơi chưa có kế hoạch đồng nghĩa lao động và cư dân địa phương bước vào mùa giải không có cơ chế bảo vệ.

Vượt ải nhập cảnh Mỹ không hề dễ

Thời gian chờ phỏng vấn visa Mỹ ở một số nơi vượt 800 ngày. Chính sách visa hiện tại được dự báo khiến lượng khách quốc tế giảm 23%  tương đương 4,7 triệu lượt  kéo theo thất thu 15,7 tỷ USD cho ngành du lịch. Phía Mỹ triển khai chương trình FIFA Pass ưu tiên phỏng vấn cho người đã có vé, đồng thời bổ sung 400 nhân viên lãnh sự.

Sắc lệnh hành pháp 14161 (có hiệu lực từ tháng 1/2025) áp dụng cho tất cả du khách  kể cả công dân 42 quốc gia thuộc diện miễn thị thực. Khi nộp hồ sơ, bạn phải cung cấp:

• Lịch sử mạng xã hội 5 năm

• Lịch sử email 10 năm

• Danh sách số điện thoại 5 năm

Đó mới chỉ là bước nộp đơn. Tại cửa khẩu, chương trình sinh trắc học Entry-Exit triển khai từ cuối 12/2025 bắt buộc chụp ảnh nhận diện khuôn mặt mỗi lần xuất/nhập cảnh  dữ liệu lưu trữ lên đến 75 năm. Chỉ thị CBP 3340-049B còn cho phép nhân viên biên phòng lục soát điện thoại, laptop mà không qua phê duyệt tòa án, và bạn buộc phải mở khóa thiết bị nếu được yêu cầu.

CĐV đến từ một số quốc gia chịu thêm rào cản tài chính. Công dân Ivory Coast, Haiti, Iran và Senegal  bốn nước đều có đội tuyển dự giải  có thể bị áp dụng chế độ Visa Bond, tức ký quỹ từ 5.000 đến 15.000 USD chỉ để được cấp visa nhập cảnh. Một CĐV Senegal có thể phải đặt cọc gấp nhiều lần giá vé xem trận chỉ để cam kết rời Mỹ đúng hạn.

An ninh quân sự hóa và các nhóm dễ tổn thương

78 trong tổng số 104 trận đấu diễn ra trên đất Mỹ  nơi luật pháp từng bang có thể khác nhau hoàn toàn về quyền của người nhập cư, cộng đồng LGBTQ+ hay giới hạn quyền biểu tình. Lực lượng an ninh được triển khai dày đặc tại những nơi tổ chức trận đấu đặt ra những rủi ro rất cụ thể cho nhiều nhóm CĐV.

Hầu hết các trận đấu đều diễn ra tại Mỹ

Chiến dịch của ICE tại các thành phố đăng cai

Đến cuối năm 2025, ICE đã bắt giữ hơn 92.000 người tại khu vực lân cận các địa phương đăng cai. Con số này không ngẫu nhiên. Dallas, Houston và Miami  ba thành phố tổ chức nhiều trận vòng bảng đều ký thỏa thuận 287(g), cho phép cảnh sát địa phương chia sẻ dữ liệu trực tiếp với ICE. Một CĐV bị kiểm tra giấy tờ vì vi phạm giao thông nhỏ cũng có thể bị chuyển hồ sơ sang cơ quan di trú liên bang. Tính cả năm tài chính 2025, ICE thực hiện khoảng 172.000 vụ trục xuất tăng 20% so với năm trước đưa tổng số người bị đẩy khỏi Mỹ lên hơn 500.000. Dự báo cho năm 2026 còn nặng hơn: thêm 45.000 đến 60.000 ca trục xuất tập trung vào các hành lang du lịch, trùng khớp giai đoạn World Cup diễn ra.

Không chỉ ICE. CBP có thẩm quyền hoạt động trong phạm vi 100 dặm tính từ biên giới đủ bao phủ Houston, Dallas, Miami và Los Angeles. Tại các khu vực này, CBP lập điểm kiểm tra mà không qua phê chuẩn tư pháp. Phía Mexico, mức độ quân sự hóa không kém: riêng Mexico City triển khai hơn 8.800 cảnh sát SSC cùng 2.000 nhân sự liên bang, nằm trong tổng lực lượng 100.000 nhân sự an ninh toàn quốc phục vụ giải đấu. Còn tại Los Angeles, chính quyền bị chỉ trích vì huy động Vệ binh Quốc gia trấn áp biểu tình đặt ra nghi vấn về quyền tụ tập ôn hòa ngay trên đường phố nơi diễn ra giải đấu.

CĐV quốc tế cần biết gì để tự bảo vệ?

Luật HB 1521 tại Florida nơi Miami tổ chức nhiều trận đấu yêu cầu mọi người sử dụng nhà vệ sinh theo giới tính sinh học. Tại Texas, nơi Dallas và Houston tổ chức trận vòng bảng, SB 14 cấm chăm sóc khẳng định giới tính cho trẻ vị thành niên, còn SB 12 hạn chế biểu diễn drag. Với CĐV chuyển giới hoặc phi nhị giới, việc đơn giản như đi vệ sinh tại sân vận động có thể trở thành rắc rối pháp lý thực sự.

CĐV nữ đối mặt rủi ro y tế riêng. Kể từ khi phán quyết Roe v. Wade bị lật ngược, Texas và Missouri cấm phá thai gần như hoàn toàn, trong khi Georgia và Florida cấm sau 6 tuần. Một tình huống y tế khẩn cấp tại bang cấm đặt CĐV nữ vào thế kẹt giữa sức khỏe và luật pháp sở tại.

Với người da màu, rủi ro đến từ thuật toán. Công nghệ nhận diện khuôn mặt và AI giám sát đám đông triển khai tại các địa điểm thi đấu có tỷ lệ sai sót cao hơn khi xử lý người có màu da tối, dẫn đến nguy cơ bị nhắm mục tiêu nhầm.

Amnesty International đưa ra hai khuyến nghị cụ thể. Thứ nhất, nếu bị bắt giữ, bạn có quyền yêu cầu thông báo cho lãnh sự quán nước mình theo Công ước Vienna. Thứ hai, hãy mua bảo hiểm du lịch có điều khoản chi phí pháp lý trước khi lên đường phí luật sư tại Mỹ có thể lên tới hàng nghìn USD chỉ cho một lần hầu tòa.

Có thể bạn quan tâm:

• Scotland gặp Bờ Biển Ngà ở Liverpool để thử lửa cho World Cup 2026
• Italy Kiêu Ngạo Trước Đại Chiến Play-off World Cup 2026 
• World Cup 2026 Thay Đổi Lớn Sau Quyết Định Từ FIFA