Bài học Thomas Frank: Khi HLV không thể "đổi màu" phong cách

Frank thất bại không phải vì ông kém tài, mà vì cố gắng mặc chiếc áo Brentford cho gã khổng lồ Tottenham. Việc Tottenham sa thải Frank sau chuỗi thành tích bết bát là cái kết đã được dự báo trước. Nhưng nếu nhìn rộng ra, sự ra đi của ông mang ý nghĩa lớn hơn là việc một nhà cầm quân bị sa thải. 

Frank là trường hợp điển hình cho thấy khoảng cách xa vời vợi giữa việc dẫn dắt một đội bóng "ngựa ô" gây bất ngờ và chèo lái một con tàu lớn trong nhóm Big Six. Ông là minh chứng cho bài toán thích nghi hoặc bị đào thải của Ngoại hạng Anh.

Sự ra đi của Thomas Frank là điều dễ hiểu, khi ông không thể thích nghi môi trường ở đội bóng lớn.

Vì sao Frank không phù hợp dẫn dắt Tottenham

Thomas Frank không bị sa thải chỉ vì lối đá của ông nhàm chán. Trong bóng đá đỉnh cao, người ta có thể tha thứ cho sự tẻ nhạt nếu nó mang lại hiệu quả. Nhưng nếu vừa đá chán, vừa không thắng, khó ai có thể bào chữa cho cựu HLV Brentford. Tottenham chỉ giành 29 điểm sau 26 trận đấu tại giải Ngoại hạng. Nếu chỉ tính phong độ 6 vòng gần nhất, họ đang đứng bét bảng với 4 thất bại và 2 trận hòa. Đội bóng từng là khách quen của Champions League giờ đây đang rơi vào vào cuộc chiến trụ hạng.

Dù Frank đã đưa ra những lời bào chữa có vẻ hợp lý về bão chấn thương, nhưng nguyên nhân cốt lõi nằm ở chỗ ông dường như không phù hợp với những đòi hỏi khắt khe của một đội bóng lớn. Dưới thời ông, Tottenham thi đấu như một "Brentford phiên bản lỗi". Họ thụ động một cách đáng kinh ngạc, đặc biệt là trong các thất bại trên sân nhà trước Chelsea và Bournemouth. “Gà trống” lúng túng trong việc triển khai bóng từ sân nhà, dễ dàng bị tổn thương bởi các pha pressing tầm cao (như bàn thua sớm trước Leeds), và thiếu hụt trầm trọng sự sáng tạo ở một phần ba cuối sân (như màn trình diễn bạc nhược trước Arsenal).

Đỉnh điểm của sự thất vọng là trận thua Newcastle vào tối thứ Ba, khi Tottenham bị đối phương áp đảo hoàn toàn và gặp khó khăn ngay cả trong việc đưa bóng ra khỏi phần sân nhà. Frank đã cố gắng áp dụng công thức thành công của ông tại Brentford – phòng ngự lùi sâu, chuyển trạng thái nhanh – vào một môi trường đòi hỏi áp đặt và kiểm soát. Kết quả là sự sụp đổ toàn diện về mặt lối chơi lẫn niềm tin.

Frank có những nét tương đồng với Mauricio Pochettino, người được cho là HLV thành công nhất của Tottenham trong khoảng 10 năm qua. Họ chuyển đến từ một đội bóng tầm trung mới nổi tại Ngoại hạng Anh. Pochettino đến từ Southampton, Frank đến từ Brentford. Tuy nhiên, triết lý của hai HLV hoàn toàn khác biệt.

Ngay từ khi dẫn dắt Southampton, Pochettino đã luôn hướng tới thứ bóng đá của những đội bóng lớn. Southampton của ông nổi tiếng là đội pressing quyết liệt nhất giải đấu, luôn chủ động cầm bóng và dâng cao đội hình. Kết quả tốt là một phần, nhưng chính phong cách thi đấu đó mới là thứ thu hút Tottenham. Khi chuyển sang Spurs, Pochettino không cần phải thay đổi bản sắc, ông chỉ cần nâng cấp nó với những cầu thủ giỏi hơn.

Ngược lại, các huấn luyện viên quen với lối đá kiểm soát bóng thấp tại các đội bóng nhỏ hiếm khi thành công khi chuyển sang các câu lạc bộ lớn. Những HLV như Brendan Rodgers hay Roberto Martinez, dù kết thúc không êm đẹp, nhưng giai đoạn đầu của họ tại Liverpool và Everton đều rất hứa hẹn vì họ mang theo tư duy kiểm soát bóng. Ngược lại, những người như Roy Hodgson, Nuno Espirito Santo hay giờ là Thomas Frank đều thất bại nhanh chóng vì không thể rũ bỏ tư duy "nhược tiểu".

Sean Dyche tại Everton có thể coi là một ngoại lệ hiếm hoi, nhưng đó là vì Everton trong giai đoạn đó thực chất chỉ là một đội bóng lo trụ hạng sau các án phạt trừ điểm. Dyche chưa bao giờ đối mặt với áp lực phải chơi "bóng đá đẹp" hay áp đặt thế trận như tại Tottenham hay Man Utd.

Bài học từ Roy Hodgson, Moyes và Allardyce

Thomas Frank không phải là nạn nhân đầu tiên của "cú sốc văn hóa" khi chuyển đổi quy mô huấn luyện. Lịch sử Ngoại hạng Anh đầy rẫy những HLV tài năng nhưng thất bại vì không thể thay đổi tư duy khi nắm quyền tại các CLB lớn.

Roy Hodgson tại Liverpool là trường hợp nổi tiếng. Ông từng tức giận phát biểu: "Thật xúc phạm khi cho rằng các phương pháp đã giúp tôi thành công suốt 35 năm qua bỗng nhiên không còn hiệu quả khi chuyển đến CLB mới. Tôi đã thành công từ Halmstad, Malmo, Orebro đến Neuchatel Xamax và đội tuyển Thụy Sĩ." Hodgson nói đúng về bề dày kinh nghiệm của ông, nhưng việc liệt kê những cái tên như Neuchatel Xamax hay Orebro chỉ càng khiến các CĐV Liverpool cảm thấy ông không hiểu gì về tầm vóc của đội chủ sân Anfield. Liverpool không cần một HLV biết cách giúp đội bóng chơi kỷ luật, họ cần một người biết cách giành những chiến thắng áp đảo. Hodgson sau này thừa nhận ông làm việc ở Liverpool cũng như ở Fulham, và đó chính là vấn đề.

Frank bị cho là không được lòng cầu thủ lẫn CĐV Tottenham.

David Moyes cũng gặp phải rào cản tương tự khi thay thế Sir Alex Ferguson tại Man Utd. Giai thoại về việc Moyes dạy Rio Ferdinand – một trong những trung vệ hay nhất thế giới lúc bấy giờ – phòng ngự bằng cách cho xem video của Phil Jagielka (Everton) có thể bị thổi phồng ở đâu đó, nhưng nó phản ánh sự lệch pha nghiêm trọng. Moyes tiếp cận các trận đấu lớn với tâm thế của Everton, chủ yếu là ngăn chặn đối phương. Nhưng tại Man Utd, ngăn chặn là chưa đủ, bạn phải hủy diệt đối thủ.

Một ví dụ khác ở cấp độ đội tuyển là Sam Allardyce với ĐT Anh. "Big Sam" là bậc thầy của bóng đá thực dụng, nhưng khi nắm trong tay những ngôi sao hàng đầu, ông không biết cách sử dụng. Trong trận thắng Slovakia 1-0, đội trưởng Wayne Rooney đã phớt lờ hoàn toàn chỉ đạo chiến thuật của Allardyce để thi đấu theo ý mình ở hàng tiền vệ.

Trong buổi họp báo sau trận, Allardyce thừa nhận đầy bất lực: "Wayne có nhiều kinh nghiệm tham dự các trận đấu quốc tế hơn tôi. Tôi không thể bảo cậu ấy phải chơi ở đâu. Tôi thừa nhận cậu ấy đã chơi lùi sâu hơn tôi dự tính”. Đó là khoảnh khắc quyền lực của HLV sụp đổ. Các ngôi sao lớn thường có một "giác quan" rất nhạy. Họ biết khi nào HLV không đủ tầm để chỉ đạo họ. Khi Rooney cảm thấy Allardyce không đủ uy quyền, anh ta tự chơi bóng. Tương tự, khi các cầu thủ Tottenham cảm thấy chiến thuật của Frank quá thụ động và thận trọng, họ ngừng lắng nghe.

Lối chơi rập khuôn đã giết chết năng lượng sáng tạo của Tottenham

Thomas Frank thất bại vì ông đã cố gắng biến Tottenham thành một đội bóng phản công trong khi DNA của CLB và kỳ vọng của người hâm mộ là chơi tấn công cống hiến.

Trong các trận đấu trên sân nhà, khi Tottenham được kỳ vọng phải dồn ép đối thủ, Frank vẫn giữ nguyên cách tiếp cận thận trọng như khi dẫn dắt Brentford đối đầu với Man City. Ông chú trọng quá mức vào cấu trúc phòng ngự, các tình huống cố định và những đường chuyền dài ra biên. Điều này có thể hiệu quả khi bạn là đội cửa dưới, có nhiều khoảng trống để phản công. Nhưng khi bạn là Tottenham, đối thủ sẽ lùi sâu phòng ngự. Lúc này, lối đá của Frank trở nên vô hại vì thiếu các phương án khoan phá.

Hơn nữa, Ngoại hạng Anh mùa này đang chứng kiến sự lên ngôi của các xu hướng chiến thuật "cổ điển" như tạt cánh đánh đầu, sơ đồ 4-4-2, nhưng cách tiếp cận của Frank vẫn bị coi là quá cơ bản và thiếu chiều sâu. Ông không có những miếng đánh phức tạp để mở khóa hàng phòng ngự như Pep Guardiola hay Mikel Arteta. Ông chỉ có sự kỷ luật, và khi sự kỷ luật đó không mang lại kết quả, nó trở thành tù túng.

Frank ra đi không kèn không trống sau hơn nửa mùa giải dẫn dắt Tottenham.

Sự ra đi của Frank là hồi chuông cảnh tỉnh cho các đội bóng lớn trong kỳ chuyển nhượng mùa hè tới, đặc biệt là trường hợp của Oliver Glasner. Huấn luyện viên của Crystal Palace đang nhận được rất nhiều lời khen ngợi nhờ lối đá rực lửa và hiệu quả. Palace dưới thời Glasner chơi thứ bóng đá giải trí bậc nhất giải đấu. Tuy nhiên, nhìn vào các chỉ số, Glasner có những dấu hiệu đáng lo ngại tương tự Thomas Frank.

Thống kê chỉ ra rằng Crystal Palace có tỷ lệ kiểm soát bóng trung bình thấp thứ tư tại Ngoại hạng Anh và tỷ lệ chuyền bóng chính xác thấp nhất giải. Lối đá của Glasner dựa nhiều vào cường độ, tốc độ và sự trực diện hơn là khả năng kiểm soát thế trận. Liệu Glasner có thể điều chỉnh phương pháp của mình để đáp ứng yêu cầu của một CLB lớn, thường phải cầm bóng 60-70% mỗi trận?

Những gì xảy ra với Thomas Frank, Roy Hodgson và David Moyes cho thấy câu trả lời gần như là "Không". Các đội bóng lớn vận hành tốt nhất khi họ bổ nhiệm những HLV đã có sẵn "DNA kiểm soát" như Pep Guardiola, Mikel Arteta hay thậm chí là Enzo Maresca tại Chelsea, hoặc những người đã chứng minh được năng lực tại các giải đấu lớn khác. Vincent Kompany chuyển từ Burnley sang Bayern Munich, dù Burnley xuống hạng nhưng họ chơi bóng đá kiểm soát.

Thomas Frank chắc chắn sẽ tìm được công việc mới sau cú vấp ngã này. Ông có thể sẽ thành công rực rỡ tại một CLB tầm trung ở Bundesliga hoặc trở lại giúp một đội khác tại Ngoại hạng Anh trở thành "ngựa ô". Ông vẫn là một HLV tài năng, một con người tử tế và thông minh. Nhưng tại Tottenham, ông chỉ làm minh chứng cho một bài học xương máu, rằng trong bóng đá hiện đại, phong cách không chỉ là thẩm mỹ, mà là yếu tố sống còn. 

Bạn không thể quản lý một tập đoàn đa quốc gia bằng tư duy của một công ty khởi nghiệp, và bạn không thể dẫn dắt Tottenham bằng tư duy của Brentford. Frank đã không thể "đổi màu" chiến thuật của mình, và với sự khắc nghiệt của của một đội Big Six, việc không thể thích nghi đồng nghĩa phải ra đi.

Xem thêm:

• Liệu Benjamin Sesko có xứng đáng được đá chính?
• Vòng 26 Ngoại hạng Anh: Man City bám đuổi Arsenal, Man Utd liệu có thắng trận thứ 5?
• Dominik Szoboszlai: Người hùng cô độc tại Anfield