Hành trình trở lại đỉnh bảng của Man City

Cuộc đua vẫn còn một chặng đường dài phía trước. Sự bế tắc của các chân sút Man City trong chiến thắng nhọc nhằn 1-0 trước Burnley khiến họ và Arsenal đang bằng nhau về hiệu số bàn thắng bại, thầy trò Pep Guardiola chỉ nhỉnh hơn nhờ tổng số bàn thắng ghi được.

Áp lực giờ đây đè nặng lên vai Arsenal, nhưng cục diện cũng có thể xoay chiều nhanh chóng. Có khả năng "Pháo thủ" sẽ tạo ra khoảng cách sáu điểm trước khi thầy trò Pep Guardiola bước vào trận đấu tiếp theo tại giải quốc nội.

Tuy nhiên, với chuỗi phong độ hủy diệt hiện tại, đánh bại Arsenal ở chung kết Carabao Cup, hạ gục Liverpool ở Cup FA, và liên tiếp khuất phục Chelsea, Arsenal rồi Burnley tại Ngoại hạng Anh, Man City thậm chí đang hướng tới cú ăn ba quốc nội thứ hai dưới triều đại Guardiola. Trong phần lớn thời gian của mùa giải, viễn cảnh giành ba danh hiệu từng bị xem là một điều ảo tưởng. Vậy họ đã làm thế nào để đảo ngược tình thế?

Bám đuổi trong suốt mùa giải, Man City một lần nữa trở lại đúng lúc để soán ngôi đầu của Arsenal.

Khởi đầu chệch choạc và cuộc cách mạng pressing

Sau chiến thắng 2-1 trước Nottingham Forest hồi tháng Mười Hai, Guardiola trong một tâm trạng phấn chấn đã cởi mở chia sẻ về nhiều chủ đề. Ông khẳng định "năng lượng" là thứ quan trọng nhất mà Man City đã tìm lại được trong kỳ Club World Cup mùa hè năm ngoái, đồng thời khẳng định chiến thuật hay mọi thứ khác chỉ là "vô nghĩa" khi đặt lên bàn cân. Ông cũng thẳng thắn lý giải nguyên nhân đội nhà chật vật ở giai đoạn đầu mùa.

"Chúng tôi vẫn biết đâu là cách vận hành tốt nhất cho các cầu thủ," Pep thừa nhận. "Nhưng đôi khi bạn cần thời gian. Bạn phải trao đổi và nghe cầu thủ phàn nàn rằng, 'Cách chúng ta pressing không thoải mái', hoặc 'Erling Haaland không giỏi di chuyển vào các hành lang trong', hay 'đá thế này quá rủi ro'... Huấn luyện viên không phải là ảo thuật gia. Đôi khi bạn phải dò dẫm để khám phá ra cách đội bóng nên thi đấu."

Một phần của quá trình khôi phục năng lượng đó là việc bổ nhiệm Pep Lijnders làm trợ lý. Lijnders đã góp công lớn trong việc thiết kế lại hệ thống pressing của Man City trong mùa hè và những tuần đầu mùa giải. Đó là một cách tiếp cận cực kỳ quyết liệt, đòi hỏi các hậu vệ biên phải di chuyển những quãng đường khổng lồ để áp sát đối thủ, kéo theo việc các trung vệ bị phơi bày nhiều khoảng trống hơn so với các hệ thống thông thường. Như Guardiola đã bóng gió, các cầu thủ cần thời gian để làm quen với điều đó.

Hệ quả là sau khi đè bẹp Wolverhampton Wanderers 4-0 ở vòng mở màn, Man City đã bị Tottenham Hotspur của Thomas Frank dạy cho một bài học chiến thuật, và sau đó hoàn toàn bất lực trước sức ép nghẹt thở trong hiệp hai của Brighton & Hove Albion.

Họ gượng dậy bằng chiến thắng 3-0 trước Man Utd và suýt chút nữa giành trọn ba điểm trong thế tử thủ trước Arsenal, trước khi Gabriel Martinelli gỡ hòa ở những phút cuối. Những màn trình diễn như vậy, kết hợp với việc chiêu mộ thủ thành Gianluigi Donnarumma trong mùa hè, đã làm dấy lên những đồn đoán về một sự thay đổi chiến thuật lớn dưới thời Guardiola. 

Man City cầm bóng ít hơn Man Utd trong trận derby và chủ động "dựng xe bus" trước Arsenal - phải chăng nửa xanh thành Manchester đang từ bỏ triết lý kiểm soát bóng đã làm nên thương hiệu?

Tottenham của Thomas Frank dạy cho Man City một bài học chiến thuật ở đầu mùa.

Bộ mặt thực dụng ở 1/3 mùa giải

Càng về cuối năm ngoái, những dấu hiệu thay đổi càng trở nên rõ ràng. Trong tháng Mười Một, Man City đánh bại Bournemouth, Borussia Dortmund và Liverpool theo một kịch bản đầy tính giải trí: chấp nhận nhường thế trận, chịu đựng các đợt hãm thành nhưng luôn tung ra những đòn phản công chí mạng. 

Tỷ lệ kiểm soát bóng của họ thấp hơn đối thủ trong cả ba trận đấu đó. Ở thời điểm ấy, Haaland đã ghi tới 14/23 bàn thắng của đội tại giải quốc nội, và tỏ ra cực kỳ nguy hiểm trong những khoảng trống thênh thang khi Man City chủ động lùi sâu.

Người ta dễ dàng tin rằng Guardiola đã vứt bỏ thứ bóng đá an toàn thường thấy để thích nghi với phiên bản mới của Ngoại hạng Anh, nơi các đội bóng chơi trực diện và đề cao các tình huống tranh chấp tay đôi.

Lối chơi đó rất hấp dẫn, nhưng đầy rẫy những lỗ hổng. Man City để thua 1-2 trên sân của Newcastle United dù tạo ra vô số cơ hội - một hệ quả tất yếu khi bạn nhường bóng cho đối thủ. Từ chỗ dẫn trước 2-0, họ để Leeds gỡ hòa 2-2 và chỉ thoát hiểm nhờ bàn thắng muộn của Phil Foden. Thậm chí khi đang dẫn Fulham 5-1, họ để đối thủ rút ngắn tỷ số xuống còn 5-4. Rõ ràng, cách đá này không thể mang tính bền vững.

Sau đó, họ đánh bại Real Madrid sau một cuộc rượt đuổi tỷ số điên rồ. Đó là bộ mặt của Man City tính đến trước Giáng sinh. Họ có những chiến thắng mãn nhãn, nhưng thiếu đi sự thuyết phục tuyệt đối, xen kẽ là những thất bại cay đắng như trước Newcastle hay trận thua 0-1 trước Aston Villa vào cuối tháng Mười. Man City chỉ kém ngôi đầu hai điểm, nhưng Arsenal mới là đội mang dáng dấp của nhà vô địch thực thụ.

Mọi thứ bắt đầu tuột dốc không phanh sau trận thắng Forest. Man City hòa ba trận liên tiếp trước Sunderland, Chelsea và Brighton, bị Arsenal nới rộng khoảng cách lên thành sáu điểm. Tiếp đó là màn trình diễn thảm họa trong thất bại trước Man Utd tại Old Trafford. Và ngay cả khi vừa thắng lại Wolves, họ lại ném đi lợi thế dẫn trước hai bàn trước Tottenham.

Trận hòa 2-2 tại Bắc London phơi bày một căn bệnh nan y: họ liên tục đánh mất thế trận và để đối phương dồn ép sau giờ nghỉ. Tính đến thời điểm đó, Man City đã không thể ghi bàn trong hiệp hai của bất kỳ trận đấu nào tại giải quốc nội kể từ khi thắng Forest hơn một tháng trước.

Dẫu vậy, trong chuỗi ngày u ám đó, Man City vẫn giành được một điểm quý giá trước đội đầu bảng, thu hẹp khoảng cách xuống còn năm điểm (đá ít hơn một trận) khi Arsenal cũng bắt đầu bộc lộ sự chuệch choạc. Guardiola, trong những cuộc trò chuyện với các đồng nghiệp, vẫn một mực khẳng định Man City sẽ lên ngôi vô địch.

Sự trở lại của bóng đá kiểm soát

Hóa ra, Guardiola chưa bao giờ thực sự theo đuổi thứ bóng đá hỗn loạn kia. Việc Man City cầm bóng ít hơn và chơi phản công nhiều hơn đơn giản là do các tân binh đang trong quá trình hòa nhập và cố gắng hiểu những gì vị chiến lược gia này thực sự mong muốn.

"Tôi biết Pep, triết lý của ông ấy không thay đổi nhiều đâu," Bernardo Silva chia sẻ vào thời điểm đó. "Ông ấy biết điều gì đã mang lại thành công cho chúng tôi. Ông ấy biết chúng tôi phải đá như thế nào để vô địch. Tôi không nghĩ mọi thứ sẽ thay đổi nhiều."

Chính Guardiola cũng xác nhận điều này khi được hỏi về việc triển khai bóng từ tuyến dưới: "Tôi sẽ đấu tranh đến ngày cuối cùng trong sự nghiệp huấn luyện vì triết lý đó," ông khẳng định đanh thép trước giới truyền thông trước thềm trận gặp Fulham.

Bước sang năm mới, diện mạo của Man City bắt đầu mang đậm dấu ấn Guardiola hơn, dù sự chuệch choạc trong hiệp hai vẫn thi thoảng xuất hiện. Khi Haaland vắng mặt trong trận gặp Wolves hồi tháng Giêng, Guardiola đã sử dụng lại sơ đồ 4-2-2-2 mà ông từng áp dụng vào cuối mùa giải trước khi tiền đạo người Na Uy dính chấn thương.

Man City trở lại lối đá quen thuộc còn Haaland lấy lại phong độ đúng thời điểm.

Họ giành chiến thắng khó tin tại Anfield, nơi họ mới thắng đúng một lần kể từ năm 2003 ở một trận đấu kín, dù lại thi đấu chùng xuống trong hiệp hai. Tinh thần chiến đấu rực lửa của Bernardo cùng quả phạt đền của Haaland đã tạo nên màn ngược dòng ngoạn mục. Nhưng sự yếu ớt trong phòng ngự vẫn hiện hữu. Trận hòa 2-2 trước Forest là kiểu kết quả mà một Man City đua vô địch hiếm khi để xảy ra.

Man City bị Real loại khỏi Champions League với tổng tỷ số 1-5 và bị West Ham cầm hòa 1-1. Đó là buổi tối mà Guardiola dường như nhận ra mọi thứ đang trượt khỏi tầm tay. Ông cũng giải thích lý do vì sao Rayan Cherki không đá chính trong trận đấu đó, cũng như trong một số trận đấu khác.

Khi Rayan Cherki trở thành điểm nhấn

"Đôi khi, tôi phải ưu tiên sự cân bằng," Guardiola chia sẻ về việc cất tiền vệ người Pháp trên ghế dự bị. "Chúng tôi đã nhận ra từ đầu mùa rằng nếu sử dụng Erling cùng lúc với Jeremy Doku hoặc Cherki, chúng tôi sẽ đánh mất đi sự vững chãi cần thiết mà các đội bóng tại Ngoại hạng Anh bắt buộc phải có."

Tuy nhiên, tia lửa thổi bùng lại hy vọng vô địch của Man City chính là chiến thắng tại chung kết Carabao Cup, nơi họ thể hiện một đẳng cấp hoàn toàn vượt trội so với Arsenal. Guardiola đã áp dụng chiến thuật "không pressing" với hàng tiền đạo bốn người giăng ngang, chờ đợi đối phương tự chuyền hỏng. Ông nắm rõ điểm yếu chết người của Arsenal: các trung vệ và thủ môn bắt Cup Kepa Arrizabalaga có kỹ năng luân chuyển bóng cực kỳ hạn chế.

Kể từ trận đấu đó, ánh đèn sân khấu bắt đầu rọi vào Cherki.

Việc Man City trở lại lối chơi kiểm soát và sơ đồ 4-2-2-2 tưởng chừng đã gạt Cherki ra rìa, bất chấp sự sáng tạo và nguồn năng lượng tích cực mà anh mang lại. Tuy nhiên, nhờ những màn trình diễn chói sáng trước Liverpool và Chelsea hồi đầu tháng Tư, tiền vệ 22 tuổi không chỉ trở thành hạt nhân sáng tạo của đội, mà còn làm dấy lên những cuộc tranh luận về hướng phát triển của bóng đá Anh. Sự hoa mỹ của Cherki được nhiều người xem là liều thuốc giải độc cho thứ bóng đá thực dụng và tẻ nhạt đang lên ngôi.

Thật trớ trêu, Cherki lại chính là tác giả của bàn thắng tuyệt đẹp vào lưới Arsenal hôm Chủ nhật, dù Guardiola sau đó vẫn khó tính cho rằng anh chưa cống hiến đủ nhiều trong phần còn lại của trận đấu.

Hai thầy trò dường như mang hai hệ tư tưởng trái ngược nhau. Khi Cherki thực hiện pha kiến tạo bằng kỹ thuật vắt chéo chân (rabona) cho Foden hồi đầu mùa, Guardiola đã nhắc nhở anh nên học hỏi "sự đơn giản" của Lionel Messi. 

Đáp lại, trong một cuộc phỏng vấn gần đây với tạp chí France Football, Cherki tuyên bố điều tồi tệ nhất người ta có thể nhận xét về anh là "cậu ta chơi bóng quá đơn giản". Mối quan hệ giữa họ thật sự rất thú vị. Guardiola dường như luôn ở trạng thái "tức nước vỡ bờ", nhưng cuối cùng ông cũng phải thừa nhận rằng những phẩm chất sáng tạo thiên bẩm của Cherki là thứ đáng để ông nhượng bộ.

Việc bản năng sát thủ hồi sinh nơi Haaland cũng đóng vai trò then chốt. Anh chỉ ghi được năm bàn trong 20 trận cho câu lạc bộ từ Giáng sinh đến đợt tập trung ĐTQG gần nhất. Nhưng kể từ đó, anh đã bỏ túi năm bàn chỉ trong bốn trận. Thể lực sung mãn nhờ những quãng nghỉ dài giữa các trận (do Man City đã bị loại khỏi Cup châu Âu) là yếu tố quyết định.

Và đó có thể là một lợi thế vô giá. Trong khi Arsenal phải căng sức cho hai trận cầu sinh tử với Atletico Madrid, Man City có thể thoải mái nghỉ ngơi và chuẩn bị cho năm trận đấu cuối cùng tại giải quốc nội, cộng thêm hai trận tiềm năng tại Cup FA. Nếu họ có thể kết thúc mùa giải với ba danh hiệu, đây chắc chắn sẽ là một trong những thành tựu vĩ đại nhất trong sự nghiệp lẫy lừng của Guardiola.

Xem thêm

• Brighton 3-0 Chelsea: Dấu chấm hết cho giấc mơ Champions League
• Sơ đồ 4-2-3-1: Lời giải cho tham vọng vô địch của Man City
• Liam Rosenior và lời nguyền của vị tướng không uy quyền