Tấm vé dự World Cup kỳ lạ nhất thế kỷ của tuyển Thụy Điển

"Chúng tôi không nỗ lực hết sức, thiếu tập trung ở khâu phòng ngự và chuyền bóng. Điều này liên quan đến thái độ thi đấu. Cả đội không xứng đáng nhận được bất cứ điều gì. Quả thực, đây là một thất bại thảm hại".

Đó là những lời gắt gỏng của Gyokeres vào tháng 10 năm ngoái, sau khi tuyển Thụy Điển nhận thêm một trận thua tại vòng loại World Cup. Lúc bấy giờ, đội bóng Bắc Âu đứng chót bảng, chưa giành nổi một chiến thắng. 

Bốn tháng sau, tại sân Strawberry (Stockholm), cũng chính chàng tiền đạo mang áo số 9 ấy cởi phăng áo ăn mừng, nở nụ cười rạng rỡ và bị các đồng đội đuổi theo khắp mặt cỏ. Anh vừa tung cú vô-lê sấm sét tung nóc lưới tuyển Ba Lan ở phút 88, trực tiếp đưa Thụy Điển lọt vào vòng chung kết World Cup trên đất Bắc Mỹ.

Các cầu thủ Thuỵ Điển diễu hành ăn mừng sau khi đánh bại Ba Lan.

Khởi nguồn từ một chiến dịch thảm họa

Để giành vé tại Stockholm trong đêm bùng nổ cảm xúc ấy, Thụy Điển đã trải qua một chiến dịch vòng loại kỳ lạ và có phần kém thuyết phục nhất trong lịch sử bóng đá châu Âu thế kỷ 21.

Dưới triều đại của cựu HLV Jon Dahl Tomasson, đại diện Bắc Âu thể hiện bộ mặt bạc nhược. Lối chơi mở và thiên về tấn công một cách mạo hiểm của vị thuyền trưởng người Đan Mạch khiến hệ thống phòng ngự liên tục sụp đổ, ngay cả khi đối đầu những đội dưới cơ. 

Thuỵ Điển kết thúc vòng loại ở vị trí bét bảng, xếp sau Thụy Sĩ, Kosovo và Slovenia, với thành tích chỉ có hai trận hòa và bốn thất bại. Đội tuyển từng giành vị trí thứ ba tại World Cup 1994 đứng trước nguy cơ lỡ hẹn với giải đấu lớn thứ ba liên tiếp.

Tuy nhiên, cơ hội hồi sinh của Thụy Điển lại bắt nguồn từ chính một chuỗi thất bại khác trong quá khứ. Việc đứng bét bảng Nations League B năm 2022 (sau Serbia, Na Uy và Slovenia) khiến họ bị rớt xuống League C vào năm 2024. Tại hạng đấu cấp thấp này, họ vượt qua Slovakia, Estonia và Azerbaijan để chiếm ngôi đầu. 

Bàn thắng quan trọng nhất chiến dịch ấy thuộc về Alexander Isak - tiền đạo dính chấn thương gãy chân trước Giáng sinh và chưa thi đấu phút nào trong năm 2026. Pha xử lý điệu nghệ, đưa bóng găm vào lưới Slovakia ở League C hồi tháng 11/2024 đã mang về tấm vé vớt đá play-off cho Thụy Điển. Thời điểm đó, ngay cả cầu thủ chạy cánh Anthony Elanga cũng thừa nhận anh không hề biết ngôi đầu Nations League C lại mang về đặc quyền lớn lao này.

Công cuộc vá lỗi của Graham Potter

Hành trình lột xác của Thụy Điển mang đậm dấu ấn chiến thuật của Graham Potter. Được bổ nhiệm vào tháng 10 để thay thế Tomasson với bản hợp đồng ban đầu là ngắn hạn, cựu HLV Chelsea lập tức bắt tay vào việc tái thiết hàng phòng ngự. 

Khác với triết lý rủi ro của người tiền nhiệm, Potter yêu cầu sự an toàn tuyệt đối. Ông chuyển hệ thống từ bốn hậu vệ sang sơ đồ năm người, thiết lập khối đội hình lùi sâu và mời về chuyên gia dàn xếp tình huống cố định Andreas Georgson.

Thành quả của sự dịch chuyển tư duy này thể hiện rõ khi Thụy Điển bước vào vòng play-off. Dù không được xếp hạt giống và phải đá sân khách ở bán kết, họ lại bốc thăm trúng Ukraine - đội đang phải mượn sân trung lập tại Valencia (Tây Ban Nha) làm sân nhà. 

Trong một buổi tối mà số lượng CĐV Thụy Điển trên khán đài áp đảo hoàn toàn đối thủ, lối chơi phòng ngự phản công của Potter phát huy tối đa hiệu quả. Thụy Điển chỉ cầm bóng vỏn vẹn 32%, nhường thế trận cho đối phương nhưng lại khóa chặt mọi ngả đường vào khung thành.

Sự chắc chắn ở tuyến dưới tạo bệ phóng để Gyokeres sắm vai người hùng. Tiền đạo của Arsenal xuất sắc ghi hat-trick, liên tục bứt tốc, khoét sâu vào khoảng trống sau lưng hàng thủ dâng cao của Ukraine để mang về chiến thắng 3-1. 

Hình ảnh các cầu thủ Thụy Điển uống bia ăn mừng sau trận đấu này từng bị báo chí Ba Lan chỉ trích rằng họ đã tự mãn quá sớm. Nhưng Potter lập tức lên tiếng, bảo vệ học trò và khẳng định họ xứng đáng có một phút xả hơi trước khi bước vào trận cầu sinh tử tiếp theo.

Potter xuất hiện đúng lúc để giúp Thuỵ Điển xốc lại tinh thần và giành vé World Cup.

Diễn biến nghẹt thở ở trận chung kết play-off

Chiến thắng trước Ukraine đưa Thụy Điển vào chung kết, và họ tiếp tục nắm lợi thế khi được chơi trên sân nhà Stockholm trước Ba Lan. Xét trên lý thuyết, Ba Lan sở hữu đội hình chất lượng hơn và thực tế đã tạo ra thế trận áp đảo ngay từ tiếng còi khai cuộc. 

Tuy nhiên, Thụy Điển lại là đội mở tỷ số ở phút 19 bằng một siêu phẩm phối hợp. Tiền vệ nhỏ con Yasin Ayari nhảy lên không trung, xoay người sang trái và dùng gót chân gảy bóng qua hai chân để kiến tạo. Nhận đường chuyền bất ngờ, Elanga dứt điểm chạm xà ngang bay vào lưới.

Ba Lan vùng lên mạnh mẽ và gỡ hòa 15 phút sau đó nhờ cú cứa lòng hiểm hóc của Nicola Zalewski. Khi hiệp một bước vào những giây bù giờ, Gustaf Lagerbielke - trung vệ mang tước hiệu nam tước đời thứ 11 của giới quý tộc Thụy Điển và đứng thứ 254 trong danh sách kế vị ngai vàng - bật cao đánh đầu tái lập thế dẫn bàn. Sang hiệp hai, sự dồn ép liên tục của đội khách giúp Karol Swiderski ghi bàn san bằng cách biệt 2-2 ở phút 55.

Ở bên kia chiến tuyến, Robert Lewandowski thi đấu đầy nỗ lực bất chấp phải đeo mặt nạ bảo vệ sau chấn thương nứt hốc mắt. Tiền đạo 37 tuổi của Barca suýt chút nữa đã mang về bàn kết liễu trận đấu ở phút 80 nếu pha dứt điểm trong tình huống lộn xộn ở vòng cấm Thụy Điển đi chệch thêm vài centimet. 

Giữa lúc đội nhà phải chịu sức ép nghẹt thở, Gyokeres gần như phải lùi về chơi như một trung vệ thứ tư để hỗ trợ hàng thủ chống đỡ các tình huống cố định. Tuyến trên của Thụy Điển lúc này chỉ còn Lucas Bergvall dám cầm bóng.

Bản lĩnh của chân sút hàng đầu Ngoại hạng Anh

Chuyển đến Arsenal vào kỳ chuyển nhượng hè để giải quyết bài toán trung phong cho đội dẫn đầu Ngoại hạng Anh, Gyokeres phải đối mặt với áp lực khổng lồ từ truyền thông quốc tế. Anh chưa ghi bàn nào ở chiến dịch vòng loại trước đợt tập trung này, làm dấy lên nghi ngờ về năng lực tỏa sáng trong màu áo ĐTQG. Trả lời phỏng vấn trước loạt trận play-off về sức ép tâm lý, tiền đạo sinh năm 1998 chỉ điềm tĩnh đáp: "Áp lực luôn luôn tồn tại".

Trong phần lớn thời gian thi đấu trước Ba Lan, Gyokeres hoàn toàn mờ nhạt. Anh chỉ có 23 lần chạm bóng và chỉ hai lần diễn ra trong vòng cấm đối phương. Bàn thắng ở phút 88 cũng là cú sút duy nhất của anh trong cả trận. Tuy nhiên, Graham Potter không hề có ý định thay người. 

"Không có chuyện tôi rút cậu ấy ra khỏi sân", Potter khẳng định. "Cậu ấy có thể ghi bàn bất cứ lúc nào. Bạn không thể thay những cầu thủ như vậy, họ quá quan trọng. Ngay cả khi không đạt phong độ cao nhất, cậu ấy vẫn có thể đóng góp".

Gyokeres ăn mừng sau khi ghi bàn quyết định, giúp Thuỵ Điển đánh bại Ba Lan.

Niềm tin của chiến lược gia người Anh được đền đáp xứng đáng ở thời khắc quyết định. Phút 88, Gustav Lundgren đột phá bên cánh rồi nhả bóng lại. Cú sút của Daniel Svensson bị cản phá. Sau đó, pha dứt điểm bồi của Lucas Bergvall bị thủ môn đẩy ra, bóng tìm đến chân Besfort Zeneli nhưng cú đệm bóng của anh lại đi trúng cột dọc. 

Trong khoảnh khắc hỗn loạn ấy, bóng nảy ra đúng vị trí của Gyokeres. Bằng sự dũng mãnh, tiền đạo của Arsenal đã đoạt bóng trong pha tì đè với Przemyslaw Wisniewski. Anh dùng ngực khống chế gọn gàng trước khi tung cú vô-lê tung lưới Ba Lan. Cú sút duy nhất của anh đã định đoạt số phận của hai nền bóng đá, biến nỗ lực của Lewandowski bên kia chiến tuyến trở nên vô nghĩa.

"Cảm giác này không thể diễn tả bằng lời", Gyokeres chia sẻ sau trận đấu. "Phải mất vài giây để tôi nhận ra chuyện gì vừa xảy ra. Đó là sự nhẹ nhõm và niềm vui tột độ".

Tiền đạo số 9 đã được giới truyền thông vây quanh sau tiếng còi mãn cuộc và bỏ lỡ màn ăn mừng cùng toàn đội trong phòng thay đồ. Khi anh bước vào, Potter đang đứng giữa các học trò. "Tôi đã nói với cả đội rằng chúng tôi phải thể hiện là một khối thống nhất, và Thuỵ Điển đã làm được", Potter kể lại. "Và rồi tôi nói: 'Chúng ta sẽ đi World Cup, các chàng trai'. Sau đó tất cả bắt đầu nhảy múa".

Mùa hè tới, Thụy Điển sẽ góp mặt tại bảng F cùng Hà Lan, Nhật Bản và Tunisia. Dù khởi đầu chiến dịch vòng loại theo cách thảm họa, tập thể này vẫn tiềm ẩn sức mạnh đáng gờm. Nếu có sự trở lại của Alexander Isak và Dejan Kulusevski, kết hợp cùng phong độ thăng hoa của Gyokeres, Bergvall hay Ayari, Thụy Điển hoàn toàn đủ khả năng tạo nên bất ngờ, như cách họ từng giành vị trí thứ ba tại kỳ World Cup 1994 được tổ chức trên đất Mỹ.

Xem thêm

• Mbappe và hành trình giải mã lời nguyền cùng tuyển Pháp tại World Cup 2026
• Italy và bi kịch ba lần liên tiếp vắng mặt ở World Cup
• Lewandowski, Donnarumma và đội hình ngôi sao lỡ hẹn World Cup 2026