Chung kết AFCON 2025: Khi vương miện bị vấy bẩn bởi sự cố

Giải vô địch các quốc gia châu Phi (AFCON) 2025 tại Morocco được kỳ vọng sẽ tạo ra một tiêu chuẩn vàng về tổ chức cho giải vô địch bóng đá của lục địa đen. Những sân vận động đẳng cấp thế giới, cơ sở hạ tầng hiện đại và công tác tổ chức trơn tru suốt bốn tuần lễ đã vẽ nên một bức tranh hoàn hảo. Nhưng rồi, chỉ sau vài phút điên rồ cuối trận chung kết, bức tranh hoàn hảo ấy bị phá hỏng, để lại một vết nhơ trong lịch sử bóng đá châu Phi.

Senegal đăng quang chức vô địch châu Phi 2025 sau trận chung kết hỗn loạn.

Chiến thắng 1-0 của Senegal, với bàn thắng vàng của Pape Gueye trong hiệp phụ, xứng đáng được tôn vinh. Tuy nhiên, vinh quang ấy đã bị lu mờ hoàn toàn bởi những gì diễn ra trước đó: một màn kịch phi lý, bạo lực và hỗn mang khiến người xem phải tự hỏi liệu họ đang xem một trận chung kết châu lục hay một cảnh trong bộ phim "The Purge" (Sự thanh trừng).

Sai sót của trọng tài và cơn giận dữ của Senegal

Mọi chuyện bắt đầu ở những giây cuối cùng của thời gian bù giờ, khi tỷ số đang là 0-0. Trọng tài Jean-Jacques Ndala Ngambo từ chối bàn thắng của Ismaila Sarr vì cho rằng trước đó, Idrissa Gueye đã phạm lỗi đẩy người với Achraf Hakimi. Quyết định thổi còi ngay khi bóng chưa lăn vào lưới, thay vì chờ VAR kiểm tra, đã châm ngòi cho sự ức chế của các cầu thủ Senegal.

Nhưng đỉnh điểm của sự phẫn nộ là ở pha bóng diễn ra ngay sau đó. Trong một tình huống lộn xộn ở vòng cấm địa Senegal, hậu vệ trái El Hadji Malick Diouf đã tác động lên cổ của Brahim Diaz bằng tay. Đó là một pha va chạm thường thấy trong các tình huống phạt góc, nhưng VAR can thiệp. Trọng tài Ndala Ngambo, sau khi xem lại băng hình, quyết định chỉ tay vào chấm phạt đền cho Morocco ở phút bù giờ.

Quyết định này như một mồi lửa ném vào thùng thuốc súng. Huấn luyện viên Pape Thiaw của Senegal, không giữ được bình tĩnh, đã ra lệnh cho các cầu thủ rời sân để phản đối. Một cảnh tượng hy hữu và nghiệp dư bậc nhất lịch sử các trận chung kết quốc tế diễn ra. 10 cầu thủ Senegal đi thẳng vào đường hầm, bỏ lại một mình đội trưởng Sadio Mane đứng trơ trọi trên sân cố gắng cứu vãn tình thế.

Trận đấu bị gián đoạn tới 16 phút. Trong khoảng thời gian đó, sự hỗn loạn lan từ sân cỏ lên khán đài và thậm chí vào cả khu vực báo chí. Cổ động viên Senegal ẩu đả với nhân viên an ninh và các tay máy chụp hình của nước chủ nhà Morocco. Ghế ngồi, vật dụng cá nhân trở thành vũ khí. Cảnh sát chống bạo động phải vào cuộc. Ngay cả các phóng viên trên khu vực tác nghiệp cũng lao vào đánh nhau. Đó là một hình ảnh khó tin và đáng xấu hổ.

Bi kịch của Brahim Diaz và cú Panenka thảm họa

Giữa sự hỗn loạn đó, Brahim Diaz đứng trước cơ hội trở thành người hùng dân tộc. Tiền đạo đang khoác áo Real Madrid đã cống hiến một giải đấu xuất sắc, và quả phạt đền này là cơ hội đưa anh vào ngôi đền huyền thoại của bóng đá Morocco. Họ đứng trước cơ hội mang về chiếc cúp vàng sau 50 năm chờ đợi ngay trên sân nhà.

Nhưng áp lực khủng khiếp sau tình huống trận đấu bị gián đoạn 16 phút, cùng những lời tâm lý chiến của thủ môn Edouard Mendy và Sadio Mane, đã đánh gục Diaz. Thay vì một cú sút quyết đoán, anh chọn giải pháp rủi ro: một cú Panenka vào giữa khung thành.

Đó là một quyết định sai lầm chết người. Mendy, dù đã đổ người, vẫn kịp nhoài dậy để tóm gọn cú sút hời hợt của đối thủ. Diaz sụp đổ ngay lập tức. Anh bật khóc nức nở ngay khi tiếng còi kết thúc hai hiệp chính vang lên, và phải rời sân chỉ sau 8 phút của hiệp phụ vì không thể vượt qua cú sốc tâm lý. Hình ảnh Diaz nhận giải Vua phá lưới sau trận đấu với khuôn mặt thất thần bên cạnh Chủ tịch FIFA Gianni Infantino là minh chứng chua chát cho câu nói: ranh giới giữa người hùng và tội đồ chỉ mong manh như một sợi chỉ.

Cú Pakenka thảm hoạ biến Diaz từ người hùng thành tội đồ.

Diaz đã và sẽ chịu trách nhiệm về quả phạt đền hỏng ăn này. Báo chí Tây Ban Nha đưa tin cầu thủ thuộc biên chế Real đang nhận những lời đe doạ từ các cổ động viên quá khích. “Hãy cuốn xéo đến Real luôn đi”, “Hãy xem mày đã làm gì, đôi tay của mày đã nhuốm máu”... Đó là những tin nhắn mà Diaz phải nhận sau trận chung kết. Trong quá khứ, nhiều cầu thủ thậm chí từng bị doạ giết bởi sai lầm trên sân. Với Diaz, đây chắc chắn là cú sốc tâm lý lớn mà cầu thủ trẻ này khó lòng vượt qua trong tương lai gần.

Pape Gueye và Sadio Mane - những người hùng của Senegal

Khi trận đấu trở lại ở hiệp phụ, cảm giác bị đối xử bất công đã vô tình tiếp thêm sức mạnh cho Senegal. Họ thi đấu với sự phẫn nộ và quyết tâm cao độ. Và rồi khoảnh khắc định mệnh đến ở phút 94 (thực tế là phút thứ 130 nếu tính cả thời gian gián đoạn). Pape Gueye tung cú sút sấm sét từ ngoài vòng cấm bằng chân trái. Bóng dội xà ngang và bay vào lưới, khiến thủ thành Yassine Bounou đứng chôn chân.

Bàn thắng đó khiến khán đài sân Prince Moulay Abdellah câm lặng. Nó càng khiến trận đấu trở nên xấu xí. Các vật thể lạ, chai lọ được cổ động viên chủ nhà ném xuống sân, nhắm vào các cầu thủ Senegal đang ăn mừng. Đó là một cái kết buồn cho Morocco, đội bóng đã chơi phòng ngự kỷ luật suốt giải đấu nhưng lại gục ngã đúng vào thời khắc quyết định vì sự ngạo mạn trên chấm 11m của ngôi sao sáng nhất.

Trong khi Pape Gueye sắm vai người hùng nhờ ghi bàn quyết định, Sadio Mane cho thấy giá trị của một ngôi sao từng thi đấu nhiều năm ở môi trường bóng đá đỉnh cao tại châu Âu. Trong một đêm mà lý trí của các cầu thủ Senegal bị lu mờ bởi sự giận dữ, cựu tiền đạo Liverpool trở thành hình mẫu của sự chuyên nghiệp. Khi huấn luyện viên Thiaw yêu cầu cả đội bỏ giải, Mane là người duy nhất từ chối rời sân. 

Anh hiểu rằng hành động đó có thể đặt dấu chấm hết cho trận đấu và tước đi cơ hội vô địch của Senegal. Họ sẽ bị xử thua và thậm chí lãnh án phạt nặng sau trận đấu. Chính vì thế, sau khi nói chuyện với trọng tài, Mane đã chủ động vào phòng thay đồ, kêu gọi đồng đội trở lại sân. Nhờ thế, trận chung kết được tiếp tục.

Mane không chỉ giữ lại hy vọng cho đội nhà, anh còn đóng vai sứ giả hòa bình, kêu gọi các cổ động viên Senegal bình tĩnh để trận đấu tiếp tục. Hành động của cựu tiền đạo Liverpool xứng đáng được ghi nhận hơn bất kỳ danh hiệu cá nhân nào. Anh đã cứu vớt danh dự của bóng đá châu Phi nói chung và Senegal nói riêng trong một đêm mà nó suýt bị nhấn chìm bởi sự nghiệp dư.

Dấu hỏi về công tác trọng tài

Sự cố ở trận chung kết không phải một tai nạn đơn lẻ tại AFCON 2025. Nó khơi lại những tranh cãi âm ỉ suốt giải đấu về việc Morocco được thiên vị. Với tư cách là quốc gia đầu tư mạnh mẽ nhất cho bóng đá ở châu Phi (chi 1,6 tỷ USD xây sân vận động) và là đồng chủ nhà World Cup 2030, Morocco có tầm ảnh hưởng rất lớn tại Liên đoàn bóng đá châu Phi (CAF).

Các cầu thủ Senegal phản đối trọng tài, sau đó bỏ vào đường hầm.

Năm ngoái, Nigeria từng khiếu nại về cách làm việc của trọng tài sau thất bại trước Morocco ở chung kết giải nữ, dẫn đến việc Giám đốc trọng tài CAF bị sa thải. Tại giải lần này, dù Chủ tịch CAF Patrice Motsepe liên tục nhấn mạnh về "sự liêm chính và độc lập", nhưng những quyết định gây tranh cãi của trọng tài Ndala Ngambo trong trận chung kết càng làm dấy lên thuyết âm mưu. Không có bằng chứng cụ thể về sự gian lận, nhưng "làn khói" nghi ngờ đã bao phủ lên màn trình diễn của đội tuyển Morocco.

AFCON 2025 lẽ ra đã là một bước tiến lớn của bóng đá lục địa đen. Chất lượng chuyên môn cao, cơ sở vật chất tuyệt vời và sự cuồng nhiệt của khán giả là những điểm cộng không thể phủ nhận. Nhưng đáng tiếc, lịch sử sẽ nhớ về nó nhiều hơn qua lăng kính của màn hỗn loạn trong đêm chung kết.

Morocco và CAF sẽ có rất nhiều việc phải làm để khôi phục uy tín trước khi World Cup 2030 khởi tranh. Còn với Senegal, chức vô địch này mang vị ngọt ngào của chiến thắng nhưng cũng trộn lẫn vị đắng của những sự cố kinh hoàng. Một lần nữa, bóng đá châu Phi cho thấy nó luôn chứa đựng sự kịch tính, đam mê tột độ, nhưng cũng đầy rẫy bất ổn có thể bột phát bất cứ lúc nào.

Xem thêm:

Arsenal tiếp tục lỡ cơ hội 'cắt đuôi’ Man City

Carrick cần tránh “vết xe đổ” của Ole Gunnar Solskjaer

Crystal Palace và bi kịch của một “đội bóng pha lê”