Quy mô đáng báo động của nạn lăng mạ chủng tộc nhắm vào Vinicius

Trận lượt đi vòng play-off Champions League tại sân Estadio da Luz hôm thứ Ba chứng kiến một khoảnh khắc hỗn loạn ở đầu hiệp hai. Sau khi Vinicius ghi bàn mở tỷ số ở phút thứ 50 và thực hiện màn ăn mừng quen thuộc trước khán đài đội chủ nhà, một vụ xô xát nảy lửa đã nổ ra. Cầu thủ chạy cánh Gianluca Prestianni của Benfica áp sát Vinicius, dùng vạt áo che kín miệng và buông ra những lời lẽ mà tiền đạo người Brazil khẳng định là lăng mạ chủng tộc. Ngay lập tức, Vinicius chạy về phía trọng tài chính Francois Letexier để báo cáo sự việc.

Trọng tài người Pháp vắt chéo hai cánh tay qua đầu tạo thành hình chữ X. Đây là tín hiệu chính thức kích hoạt giao thức chống phân biệt chủng tộc gồm ba bước do Liên đoàn Bóng đá Thế giới (FIFA) đưa ra. Trận đấu lập tức bị tạm dừng trong tám phút. Vinicius rời sân, ngồi thất thần trên băng ghế dự bị trước khi được các đồng đội động viên quay trở lại để hoàn tất trận đấu. Đây là lần hiếm hoi quy trình chống phân biệt chủng tộc được thực thi ở một trận đấu loại trực tiếp mang tầm cỡ châu lục, phản ánh mức độ nghiêm trọng của sự việc.

Mức độ và tần suất của những vụ phân biệt chủng tộc nhắm vào Vinicius ngày càng tăng.

Ngay sau tiếng còi mãn cuộc, Liên đoàn Bóng đá châu Âu (UEFA) xác nhận đã mở một cuộc điều tra chính thức. Xét đến tính chất nhạy cảm và độ phủ sóng toàn cầu của vụ việc, cơ quan quản lý bóng đá quyền lực nhất châu Âu đã chỉ định một thanh tra đạo đức và kỷ luật chuyên trách để thu thập bằng chứng cũng như thẩm vấn trực tiếp những người liên quan. Tuy nhiên, theo các nguồn tin thân cận với uỷ ban pháp lý của UEFA, một phán quyết nhanh chóng là điều bất khả thi. Cuộc điều tra dự kiến sẽ kéo dài trong nhiều tuần thay vì vài ngày. Hệ quả của sự chậm trễ này là Gianluca Prestianni, người đang một mực phủ nhận các cáo buộc, nhiều khả năng vẫn sẽ đủ điều kiện ra sân trong trận lượt về tại sân Santiago Bernabeu vào thứ Tư tuần tới.

Tiền lệ pháp lý của UEFA cho thấy các án phạt liên quan đến phân biệt chủng tộc thường mất rất nhiều thời gian để được ban hành. Vào năm 2021, hậu vệ Ondrej Kudela của Slavia Prague đã bị cấm thi đấu 10 trận vì hành vi phân biệt chủng tộc đối với Glen Kamara của Rangers tại Europa League. Dù Kudela liên tục phủ nhận, án phạt vẫn được thực thi, nhưng phải mất tới một tháng sau khi sự cố xảy ra thì UEFA mới đưa ra phán quyết cuối cùng. Theo quy định hiện hành, 10 trận là mức án treo giò tối thiểu mà UEFA áp dụng cho hành vi lăng mạ chủng tộc, kèm theo yêu cầu câu lạc bộ chủ quản phải tổ chức các chương trình nâng cao nhận thức bắt buộc.

Sự chậm trễ trong quy trình điều tra càng thổi bùng lên những tranh cãi khi các bên liên tục đưa ra những lời khai trái ngược. Trên Instagram cá nhân, Gianluca Prestianni đăng tải dòng trạng thái khẳng định anh chưa bao giờ buông lời lăng mạ chủng tộc và cho rằng Vinicius đã "hiểu nhầm một cách đáng tiếc" những gì được nói. Trái ngược hoàn toàn với lời bào chữa này, ngôi sao Kylian Mbappe của Real Madrid đã đứng ra làm chứng trước giới truyền thông. Tiền đạo người Pháp khẳng định bản thân đã nghe rất rõ Prestianni gọi Vinicius là "con khỉ" tới năm lần liên tiếp.

Tình hình càng trở nên căng thẳng khi huấn luyện viên Jose Mourinho của Benfica đưa ra những phát ngôn mang tính đổ lỗi cho nạn nhân. Ông cho rằng chính màn ăn mừng của Vinicius đã kích động vụ việc, đồng thời mượn hình ảnh của huyền thoại da màu Eusebio để lập luận rằng Benfica không thể chứa chấp tư tưởng phân biệt chủng tộc. Quan điểm này ngay lập tức vấp phải sự phản đối dữ dội từ Kick It Out, tổ chức từ thiện chống phân biệt chủng tộc hàng đầu thế giới. Tổ chức này chỉ trích kịch liệt những bình luận của Mourinho, gọi đó là một dạng "thao túng tâm lý" và gửi đi thông điệp vô cùng sai lệch đến công chúng. Bất chấp làn sóng phẫn nộ, Benfica vẫn phát đi thông báo chính thức nhằm bênh vực Prestianni, khẳng định đội bóng luôn cam kết bảo vệ các giá trị bình đẳng, và một lần nữa sử dụng hình ảnh của Eusebio làm lá chắn truyền thông.

Vinicius tố cáo với trọng tài Letexier về việc anh bị lăng mạ.

Sự cố tại Lisbon thực chất chỉ là bề nổi của một tảng băng chìm khổng lồ. Mức độ phân biệt chủng tộc mà Vinicius Jr phải gánh chịu không chỉ dừng lại ở những lời lẽ bộc phát trên sân cỏ, mà đã trở thành một vấn nạn có tính hệ thống được thống kê rõ ràng. Theo dữ liệu từ ban tổ chức giải vô địch quốc gia Tây Ban Nha (La Liga), kể từ tháng 10/2021 đến nay, đã có tổng cộng 26 vụ lăng mạ chủng tộc riêng biệt nhắm vào Vinicius Jr được ghi nhận. Các sự cố này xảy ra rải rác tại 10 sân vận động khác nhau trên khắp lãnh thổ Tây Ban Nha.

Tháng 10 năm 2021 đánh dấu lần đầu tiên La Liga đệ đơn khiếu nại lên văn phòng công tố viên Barcelona sau những lời lẽ phân biệt chủng tộc hướng về tiền đạo người Brazil trong trận Siêu kinh điển tại Camp Nou. Tuy nhiên, tình hình không có dấu hiệu thuyên giảm mà ngày càng trở nên cực đoan hơn qua từng mùa giải. Vào tháng 9/2022, Vinicius bị hàng ngàn cổ động viên lăng mạ trước, trong và sau trận đấu tại sân Estadio Metropolitano của Atletico Madrid. Mức độ thù ghét leo đến đỉnh điểm vào tháng 1/2023 khi một hình nộm mặc áo số 20 của anh bị treo lủng lẳng dưới một cây cầu gần sân tập của Real Madrid. Phải đến tháng 6/2025, bốn thành viên của nhóm cổ động viên cực đoan Frente Atletico mới bị kết án tù treo vì hành vi quá khích này.

Vài tháng sau sự việc hình nộm, một sự cố nghiêm trọng khác nổ ra tại sân Mestalla vào tháng 5/2023. Vinicius đã trực tiếp chỉ mặt một nhóm cổ động viên Valencia lăng mạ anh trên khán đài. Báo cáo của Liên đoàn Bóng đá Tây Ban Nha sau đó xác nhận hàng trăm cổ động viên chủ nhà đã nhắm vào anh bằng những ngôn từ ác ý ngay từ bên ngoài sân vận động. Ba cổ động viên Valencia sau đó bị kết tội có thái độ thù ghét. Tháng 5 năm ngoái, công lý tiếp tục được thực thi khi năm cổ động viên Real Valladolid nhận án tù treo và phạt tiền vì những lời ca miệt thị nhắm vào tuyển thủ Brazil. Gần đây nhất, vào tháng 1/2026, câu lạc bộ Albacete đang chơi ở giải hạng hai đã phải lên tiếng xin lỗi công khai sau khi một quả chuối bị ném về phía Vinicius trong khuôn khổ vòng loại Copa del Rey.

Một trong những khía cạnh đáng quan ngại nhất trong các vụ việc liên quan đến Vinicius Jr là phản ứng từ giới truyền thông và các câu lạc bộ đối thủ. Thay vì thẳng thắn thừa nhận và phản đối vấn nạn, một mô típ quen thuộc thường xuyên được lặp lại: Đổ lỗi cho nạn nhân và giảm nhẹ tính chất nghiêm trọng của sự việc. Sau sự cố tại Mestalla năm 2023, truyền thông địa phương lại miêu tả Valencia mới là nạn nhân thực sự. Tờ báo Superdeporte thậm chí in hình Vinicius với cái mũi dài của Pinocchio trên trang nhất, cáo buộc anh nói dối trước tòa. Đến tháng 9 năm ngoái, Valencia còn đệ đơn kiện nền tảng Netflix vì cho rằng bộ phim tài liệu về cuộc chiến chống phân biệt chủng tộc của Vinicius đã bôi nhọ hình ảnh đội bóng.

Gianluca Prestianni dùng áo che miệng khi lăng mạ Vinicius, cho thấy anh muốn che khẩu hình miệng một cách có chủ đích.

Moha Gerehou, một nhà hoạt động chống phân biệt chủng tộc tại Tây Ban Nha, phân tích rằng hệ thống bóng đá thà bảo vệ lợi ích và hình ảnh của câu lạc bộ thay vì bảo vệ nạn nhân. Họ hoàn toàn né tránh việc kiểm điểm sâu sắc việc nạn phân biệt chủng tộc đã ăn sâu vào tư tưởng. Kịch bản thao túng tâm lý này đã từng xuất hiện vào năm 2022 khi cựu chủ tịch hiệp hội người đại diện bóng đá Tây Ban Nha, Pedro Bravo, khuyên Vinicius ngừng "làm trò khỉ" và nên về Brazil nếu muốn nhảy múa.

Những cuộc tấn công liên miên đã để lại tổn thương tâm lý nặng nề cho tiền đạo 25 tuổi. Tháng 3/2024, Vinicius bật khóc trong một buổi họp báo, thừa nhận anh ngày càng mất đi niềm vui chơi bóng vì cảm giác những kẻ lăng mạ mình không bao giờ bị trừng phạt đích đáng. Dù vậy, anh vẫn duy trì một lập trường cứng rắn, tuyên bố bản thân không phải là nạn nhân, mà là "kẻ trừng phạt những kẻ phân biệt chủng tộc". Phản ứng của Vinicius sau vụ việc mới nhất tại Benfica cũng thể hiện sự kiên định này. Anh công khai gọi những kẻ lăng mạ là những kẻ hèn nhát phải lấy áo che miệng để che giấu yếu kém.

Real Madrid vẫn duy trì sự ủng hộ cho ngôi sao trụ cột của mình. Tân huấn luyện viên Alvaro Arbeloa khẳng định ông sẵn sàng rút toàn bộ đội hình khỏi sân nếu Vinicius yêu cầu. Tuy nhiên, ở cấp độ tổ chức, đội chủ sân Bernabeu vẫn giữ thái độ khá thận trọng trước truyền thông, trái ngược với những tuyên bố bảo vệ mạnh mẽ từ Liên đoàn Bóng đá Brazil (CBF) hay câu lạc bộ cũ Flamengo. Theo các nguồn tin nội bộ, Real Madrid đang âm thầm thu thập bằng chứng để gây sức ép, buộc UEFA phải áp dụng các biện pháp trừng phạt thích đáng. Nhưng chừng nào các cuộc điều tra còn kéo dài hàng tháng trời và những kẻ dung túng vẫn tìm cách đổ lỗi cho nạn nhân, bóng đá châu Âu khó lòng nhổ tận gốc rễ của thứ bạo lực tinh thần đang ngày ngày tấn công một trong những tài năng xuất chúng nhất thế giới.

Xem thêm:

• Jose Mourinho lại vạ miệng trong vụ bê bối phân biệt chủng tộc với Vinicius Junior
• Những bí ẩn ở thượng tầng Tottenham
• Kịch bản nào chờ Tottenham nếu rớt khỏi Ngoại hạng Anh?