Real Madrid thay đổi thế nào dưới thời Alvaro Arbeloa?

Sự khác biệt trong triết lý giữa hai vị huấn luyện viên được thể hiện rõ qua cách họ trả lời truyền thông trong ngày nhậm chức. Tháng Năm năm ngoái, khi được hỏi về phong cách chơi bóng, Xabi Alonso chia sẻ: "Tôi luôn nghĩ về việc xây dựng một đội bóng cân bằng, kiểm soát trận đấu trong khi tận dụng phẩm chất cá nhân. Sự ổn định sẽ là bệ phóng cho những màn toả sáng".

Bảy tháng rưỡi sau, sau khi Alonso bị sa thải vào ngày 12/1 và Alvaro Arbeloa được đôn lên từ học viện, cựu hậu vệ Real Madrid trả lời cùng một câu hỏi bằng sự thực dụng: "Thứ định nghĩa câu lạc bộ này là chiến thắng, chiến thắng và chiến thắng thêm nữa". Sau trận thắng Villarreal 2-0 hồi tháng trước, Arbeloa giải thích thêm: "Tôi không thể đi ngược lại bản năng của các cầu thủ. Thay vào đó, tôi tận dụng nó. Chúng tôi có nhiều người sở hữu tốc độ, giỏi khai thác không gian và ra quyết định tốt".

Nói một cách đơn giản, Real Madrid hiện tại mang nhiều dáng dấp của Carlo Ancelotti và đang xóa dần triết lý của Xabi Alonso. Trải qua tám trận đấu dưới thời tân thuyền trưởng, họ giành sáu chiến thắng, ghi tới 22 bàn nhưng cũng để lọt lưới 10 lần. Đội bóng Hoàng gia Tây Ban Nha đang trình diễn một bộ mặt hoàn toàn khác khi có bóng, nhưng khi mất bóng, những vấn đề quen thuộc vẫn tiếp tục bộc lộ.

Arbeloa đang tạo ra hiệu ứng tâm lý tức thời cho các cầu thủ Real bằng việc từ bỏ kỷ luật dưới thời Alonso.

Từ bỏ sự ngột ngạt, trả lại tự do

Dưới thời Xabi Alonso, Real Madrid vận hành với tính kỷ luật cao, hướng tới việc áp đặt thế trận thông qua kiểm soát mặt sân. Thống kê chỉ ra rằng, trong giai đoạn Alonso nắm quyền, Real Madrid thực hiện trung bình 246,5 lần chạm bóng trong khu vực một phần ba cuối sân đối phương mỗi 90 phút tại La Liga – con số cao nhất của câu lạc bộ trong bảy mùa giải gần đây.

Tuy nhiên, sự áp đảo về mặt con số không đi kèm với hiệu quả thực tế. Kể từ khi Arbeloa tiếp quản, lối chơi gò bó đó đã bị phá vỡ. Số lần chạm bóng ở một phần ba cuối sân giảm xuống còn 228,2 lần mỗi 90 phút trong sáu trận đấu tại giải quốc nội. Đáng chú ý, chỉ số này tiệm cận mức 225,7 lần chạm bóng của mùa giải 2024-2025, mùa giải chia tay của Carlo Ancelotti. Việc giảm bớt tần suất chạm bóng ở khu vực cấm địa đối phương phản ánh việc Real Madrid đang thi đấu trực diện hơn, trao lại tự do cho các ngôi sao.

Phần lớn sức mạnh tấn công của họ vẫn tập trung bên hành lang trái, nơi Vinicius Junior và Kylian Mbappe thường xuyên hoạt động. Nhưng sự xuất hiện của Eduardo Camavinga trong vai trò tiền vệ lệch trái và hậu vệ biên Alvaro Carreras đã mang đến sự khó lường. Thay vì bám biên máy móc, các cầu thủ liên tục hoán đổi vị trí. Trong trận gặp Real Sociedad, Vinicius thường xuyên bó vào trung lộ để nhận bóng từ Carreras, trong khi Camavinga dạt ra biên để kéo giãn đội hình đối phương. Thậm chí, Carreras sẵn sàng lùi sâu làm bóng, nhường không gian cho Federico Valverde xâm nhập từ cánh đối diện để dứt điểm.

Sự tự do này giúp trục dọc của Real Madrid phát huy sức mạnh. Camavinga và Valverde đóng vai trò "số 8 lai", vừa hỗ trợ phòng ngự ở khu vực rộng, vừa giúp đội bóng tổ chức lên bóng nhanh xuyên qua trung lộ. Số đường chuyền ở khu vực giữa sân đạt mức trung bình 206,4 đường mỗi 90 phút dưới thời Arbeloa, tăng so với mức 192,8 đường của thời Alonso. Tần suất thực hiện các đường chọc khe cũng tăng vọt từ 2,5 lên 4,4 lần mỗi trận. Arda Guler là người hưởng lợi lớn khi đóng góp 6 đường chọc khe trong vai trò "số 10" chỉ sau thời gian ngắn, trong khi Valverde cũng có 4 lần kiến thiết thành công, gấp đôi những gì anh làm được trong 23 trận dưới thời HLV cũ.

Giải pháp phát triển bóng mang tên Alexander-Arnold

Một trong những nguyên nhân khiến hệ thống của Alonso vận hành bế tắc là khâu luân chuyển bóng từ tuyến dưới. Alonso thường sử dụng cấu trúc ba người, kéo một tiền vệ trung tâm hoặc hậu vệ trái xuống đá ngang với hai trung vệ. Mục tiêu là tạo ra hàng tiền vệ hình hộp hoặc sơ đồ 3-4-3 để kéo giãn mặt sân, cô lập các tiền đạo vào những tình huống một đấu một.

Tuy nhiên, đội hình Real Madrid hiện tại thiếu vắng một người cầm nhịp xuất sắc hoặc một chuyên gia tung ra những đường chuyền xuyên tuyến. Khi đối thủ chủ động lùi sâu bịt kín trung lộ, bóng chỉ được luân chuyển chậm chạp sang hai biên. Khi không thể đánh vỗ mặt, Real buộc phải tạt bóng, một phương án dễ bị bắt bài do thiếu tiền đạo mục tiêu. Alonso từng cố gắng dùng Arda Guler đá tiền vệ trung tâm để cải thiện tình hình, nhưng tư duy vị trí hạn chế khi lùi sâu khiến cầu thủ người Thổ Nhĩ Kỳ trở thành điểm yếu bị đối phương khai thác.

Vinicius toả sáng rực rỡ những trận gần đây sau khi được cởi bỏ áp lực.

Arbeloa lên nắm quyền và lập tức đơn giản hóa hệ thống. Ông quay lại với cách triển khai bóng hai người, đẩy các trung vệ mở rộng sang hai biên. Sự trở lại của Trent Alexander-Arnold chính là chìa khóa mở ra sự linh hoạt cho sơ đồ này. Dưới thời Alonso, cựu sao Liverpool chỉ thi đấu vỏn vẹn 501 phút do chấn thương, khiến Real Madrid mất đi một mũi khoan phá đắc lực từ tuyến dưới.

Khi có Alexander-Arnold, Arbeloa cho phép hậu vệ phải người Anh di chuyển bó vào trung lộ để đá cặp cùng Aurelien Tchouameni và Camavinga. Để trám vào khoảng trống bên cánh phải, Federico Valverde sẽ lùi xuống. Cấu trúc luân hoán này giúp Real Madrid dễ dàng bẻ gãy các lớp pressing, đưa bóng lên phía trước mượt mà bằng kỹ năng chuyền dài của Alexander-Arnold. Tùy thuộc vào đối thủ, Arbeloa có thể dùng Guler đá số 10 sau cặp tiền đạo, hoặc đẩy cả Jude Bellingham và Franco Mastantuono lên cao để kéo dạt hàng thủ đối phương.

Sự trực diện này giúp khả năng chuyển trạng thái của Real Madrid được cải thiện rõ rệt. Số bàn thắng kỳ vọng (xG) từ các tình huống phản công nhanh đã tăng gần gấp đôi, từ 0,22 mỗi 90 phút thời Alonso lên mức 0,39 hiện tại. Việc đội bóng vươn lên dẫn trước ở 7 trên 8 trận đấu dưới triều đại Arbeloa càng tạo điều kiện để lối đá rình rập, phản công tốc độ cao phát huy tối đa sức mạnh.

Những lỗ hổng phòng ngự vẫn tiềm tàng

Bất chấp sự khởi sắc trên mặt trận tấn công, cơn đau đầu về khả năng phòng ngự không bóng từng khiến Alonso mất việc vẫn hiện diện dưới thời Arbeloa.

Arbeloa thường xuyên thiết lập hệ thống phòng ngự 4-4-2. Ông lập luận rằng đây là cấu trúc lý tưởng để bịt kín hành lang trung tâm, đồng thời duy trì sẵn hai tiền đạo phía trên nhằm phục vụ phản công. Về lý thuyết, hệ thống này rất hợp lý. Nhưng thực tế, sơ đồ 4-4-2 chỉ hoạt động hiệu quả khi các cầu thủ ở tuyến đầu sẵn sàng di chuyển, vây ráp và thu hẹp không gian của đối phương.

Real vẫn chưa thể che giấu những lổ hổng ở hàng phòng ngự.

Đây chính là điểm yếu chí mạng của Real Madrid hiện tại. Alonso từng bất lực trong việc yêu cầu các ngôi sao lùi về hỗ trợ phòng ngự, và Arbeloa cũng đang đối mặt với bài toán tương tự. Trong trận gặp Valencia, cả Mbappe lẫn Gonzalo Garcia đều từ chối việc gây áp lực lên thủ môn và các trung vệ đối phương. Sự bị động của tuyến đầu lập tức tạo ra hiệu ứng domino đánh sập cấu trúc tuyến dưới.

Khi các hậu vệ đối phương có thời gian và không gian để triển khai bóng, gánh nặng đổ dồn lên hàng tiền vệ. Camavinga hay Tchouameni liên tục phải bỏ vị trí để dâng cao bắt người, để lại những khoảng trống mênh mông ở trung lộ. Vấn đề càng trở nên nghiêm trọng khi Arbeloa chọn giải pháp an toàn bằng cách yêu cầu bộ tứ vệ lùi sâu. Điều này khiến cự ly giữa hàng tiền vệ và hàng hậu vệ bị kéo giãn quá mức, tạo điều kiện cho các tiền vệ đối phương thoải mái nhận bóng ngay trước khu vực 16m50.

Thiếu đi một hệ thống pressing đồng bộ, Real Madrid liên tục trở thành nạn nhân của những pha chạy chỗ vào điểm mù. Đối thủ hiểu rõ rằng chỉ cần thực hiện các đường chuyền ra sau lưng trung vệ hoặc hậu vệ biên, họ sẽ tìm thấy cơ hội. Quả phạt đền mà Real phải nhận trong trận gặp Real Sociedad mới đây xuất phát từ tình huống hàng thủ dâng lên bẫy việt vị thiếu dứt khoát, tạo điều kiện cho đối phương thoát xuống.

Alvaro Arbeloa có lý do để thiết lập một hệ thống mang lại sự tự do tối đa cho hàng công, bởi đó là công thức từng mang lại thành công rực rỡ dưới thời Carlo Ancelotti. Tuy nhiên, tính kỷ luật lỏng lẻo khi không có bóng đang biến Real Madrid thành một tập thể dễ bị tổn thương. Để chiến thắng Barcelona tại La Liga và chinh phục Champions League, Arbeloa cần sớm tìm ra giải pháp củng cố cấu trúc phòng ngự thay vì chỉ trông chờ vào khả năng ghi bàn của các cá nhân.

Xem thêm:

• Saka đá số 10: Điểm sáng trong ngày buồn của Arsenal
• Arsenal và cơn ác mộng á quân: Lời nguyền tâm lý hay bản lĩnh yếu kém?
• Bom tấn Darwin Nunez hóa người thừa tại Ả Rập