Vì sao bảng điểm Ngoại hạng Anh mùa này chật chội hiếm thấy?

Giả vờ không quan tâm đến bảng xếp hạng từ lâu đã là thói quen của các huấn luyện viên Ngoại hạng Anh. Sau trận thua Aston Villa, Pep Guardiola vẫn khẳng định ông và ban huấn luyện chỉ tập trung vào trận tiếp theo. “Công việc của chúng tôi không phải là nhìn bảng điểm”, nhà cầm quân người Tây Ban Nha nói.

Tất nhiên, đây là lời nói mang tính giảm áp lực, bởi thực tế đội nào cũng theo dõi vị trí của mình từng tuần. Nhưng ở mùa này, các huấn luyện viên đang có nhiều lý do hơn để không quá bận tâm tới bảng điểm. Bởi sau 11 vòng, bảng xếp hạng trở nên khó đoán và chưa phản ánh đầy đủ thực lực lẫn mức độ cạnh tranh của giải.

Khoảng cách giữa các nhóm CLB Ngoại hạng Anh ngày càng thu hẹp.

Khoảng cách giữa nhóm dẫn đầu và phần còn lại vẫn tồn tại, khi Arsenal giữ bốn điểm cách biệt so với đội xếp sau. Ở đáy bảng, Wolverhampton bị bỏ lại với bảy điểm ít hơn nhóm trên, khoảng cách lớn nhất của một đội đứng cuối với nhóm phía trên kể từ khi Ngoại hạng Anh rút xuống 20 đội. Nhưng phần giữa bảng lại phình to bất thường. Khoảng cách giữa vị trí thứ ba và thứ mười chỉ là một trận thắng - điều hiếm khi xuất hiện trong lịch sử gần ba thập kỷ của giải đấu. Trung bình, khoảng cách ở giai đoạn này thường khoảng bảy điểm, chỉ mùa 2011-2012 từng đạt 12 điểm.

Mùa trước, Tottenham Hotspur đã khởi đầu rất mạnh mẽ. Tuy nhiên, huấn luyện viên trưởng của họ vào thời điểm đó, Ange Postecoglou, đã nói: "Chẳng có lợi ích gì khi nhìn vào bảng xếp hạng bây giờ vì vị trí của bạn vào cuối mùa giải mới là điều quan trọng." Những lời đó đã trở thành điềm báo nghiệt ngã khi Spurs sa sút và kết thúc ở vị trí thứ 17. Postecoglou bị sa thải mặc dù đã vô địch Europa League. Đó là minh chứng cho thấy một đội giành vị trí cao trong giai đoạn đầu mùa chưa bao giờ đảm bảo họ sẽ đạt thành tích tốt vào cuối mùa. 

Thông thường, từ vòng 16 trở đi, nhóm tranh suất dự Cup châu Âu sẽ tách tốp. Khi ấy, khoảng cách giữa vị trí thứ ba và thứ mười bắt đầu vượt ngưỡng mười điểm. Tuy nhiên, mùa 2024-2025 lại đi ngược quy luật ấy. Khi giải chỉ còn 11 vòng, Nottingham Forest đứng thứ ba và Aston Villa đứng thứ mười vẫn chỉ hơn kém nhau sáu điểm, dẫn tới cuộc đua giành vé Cup châu Âu kịch tính đến cuối mùa.

Việc ranh giới giữa các CLB bị xoá nhoà đã xuất hiện mùa trước, khi nhóm “trung lưu” Ngoại hạng Anh trỗi dậy. Những đội như Forest, Bournemouth hay Brighton không còn đơn thuần tranh suất trụ hạng mà đủ năng lực lấy điểm thường xuyên từ nhóm trên. Mùa này, những kết quả bất ngờ còn xuất hiện nhiều hơn khi ngay cả những đội tân binh như Sunderland cũng có thể giành điểm ở những trận khó.

Chấn thương của trung vệ Arsenal Gabriel có thể tạo ra khác biệt cho phần còn lại của mùa giải.

Khi mức độ đầu tư tăng đều, còn chất lượng cầu thủ trẻ do các học viện sản sinh ngày càng tốt, khoảng cách vốn tồn tại giữa các tầng lớp của giải bắt đầu thu hẹp. Với việc mùa giải này khởi đầu theo một cách chật chội tương tự, không ngạc nhiên khi thấy chủ đề này lại xuất hiện. Thomas Frank đã gọi đây là "mùa giải cạnh tranh nhất" trong 5 năm làm việc của ông tại giải đấu hàng đầu thế giới. Tottenham của ông đang đứng thứ 5, nhưng chỉ xếp trên Bournemouth (hạng 9) nhờ hơn hiệu số bàn thắng bại.

Dữ liệu được ghi nhận củng cố nhận định rằng khoảng cách giữa các nhóm đội Ngoại hạng Anh đang ngày càng bị thu hẹp. Sáu đội dẫn đầu đều có điểm thấp hơn mức trung bình của chính vị trí đó trong hơn hai mươi mùa gần nhất. Ngược lại, mười hai trong số mười bốn đội còn lại có điểm cao hơn thông lệ. Điều này khiến bảng xếp hạng chỉ có thể phản ánh vị thế của các đội trong một hoặc hai vòng. Nó cho thấy thực lực của họ phần nào đó, nhưng không đủ để dự đoán tương lai xa hơn.

Mười một trận đấu có thể là một giai đoạn đầy biến động để phân tích. Có thời điểm, nếu chỉ tính chuỗi 11 trận từ cuối tháng 10 đến cuối tháng 12 năm 2009, Birmingham City thậm chí đứng đầu bảng khi thắng bảy và hòa bốn. Kết thúc mùa, họ chỉ xếp thứ chín. 

Tuy vậy, nghiên cứu cho thấy bảng xếp hạng sau 11 vòng vẫn có tính dự báo cao, khoảng 90%. Nghĩa là những vị trí sớm thường liên quan tới thứ hạng cuối cùng, dù không hoàn toàn đồng nhất. Nếu nhóm giữa bảng tiếp tục duy trì năng lực cạnh tranh như hiện tại, mức độ chính xác của dự báo ấy có thể giảm.

Sự nhập nhằng hiện tại cũng khiến mỗi kết quả mang ý nghĩa lớn hơn. Một pha bóng lập bập, một cú sút thay đổi quỹ đạo hay một quyết định sai của trọng tài đều có thể đẩy một đội vào nhóm dự Champions League hoặc rơi ngay xuống nửa sau bảng. Khi mặt bằng chung số điểm của các đội san sát nhau, yếu tố may rủi trở nên nổi bật hơn, và bảng xếp hạng dễ trở thành câu chuyện của những khoảnh khắc thay vì chiến lược dài hạn.

Bối cảnh này trùng hợp với sự thay đổi trong cách các HLV nói về đội bóng của mình. Thay vì tập trung vào kết quả, họ nói nhiều về “quy trình”. Sau trận hòa Tottenham 2-2 gần đây, Ruben Amorim nhấn mạnh rằng Man Utd của ông còn nhiều vấn đề dù vừa kéo dài chuỗi bất bại. 

"Chúng tôi có rất nhiều vấn đề, và chỉ mới ở giai đoạn bắt đầu trong việc xây dựng một đội bóng", Amorim nói. "Đôi khi, kết quả trên sân khiến mọi người nhận định rằng chúng tôi đang tiến bộ, nhưng Man Utd còn rất nhiều việc phải làm".

Giai đoạn 5 vòng tiếp theo có thể quyết định cục diện Ngoại hạng Anh mùa này.

Mùa trước, Amorim thậm chí thẳng thừng tuyên bố không nhìn bảng điểm, chỉ nhìn vào những gì đội cần cải thiện. Điều này phản ánh xu hướng chung của bóng đá hiện đại: tách biệt kết quả khỏi chất lượng thi đấu.

Các mô hình phân tích như chỉ số bàn thắng kỳ vọng (xG) cũng cung cấp thêm những lớp đánh giá mới. Một số đội ở nhóm trên đang vượt xa mức xG thực tế, điều khiến vị trí của họ tiềm ẩn rủi ro. Tottenham là ví dụ rõ ràng. Dù đang ở top 5, họ có hệ số xG thuộc nhóm tệ nhất giải, đặc biệt khi chơi trên sân nhà. Điều này cho thấy những trận thắng hoặc kết quả tốt thời gian qua đến từ hiệu ứng vượt chuẩn kết quả, chứ không phản ánh năng lực tạo cơ hội một cách ổn định. Khi chuỗi “overperformance” này chấm dứt, thứ hạng của họ nhiều khả năng sẽ điều chỉnh theo.

Chính vì những yếu tố đó, bảng xếp hạng hiện tại giống phần mở đầu hơn là cung cấp một đường hướng diễn biến của mùa giải. Các đội mạnh vẫn có khả năng gia tăng khoảng cách khi lịch thi đấu thuận lợi hơn, còn nhóm giữa sẽ cần duy trì phong độ ổn định trước giai đoạn lịch thi đấu dày đặc. Tuy nhiên, chừng nào khoảng cách điểm vẫn còn sít sao thế này, cuộc đua còn tiềm ẩn nhiều bất ngờ, từ sự bứt phá của một đội bóng hạng trung đến cú trượt chân bất ngờ của một ứng viên.

Ngoại hạng Anh chuẩn bị bước vào giai đoạn lịch thi đấu dày đặc nhất trước Giáng sinh. Trong 24 ngày tới, giải sẽ diễn ra 50 trận, trong đó có 14 ngày có tổ chức trận đấu. Năm vòng đấu được dồn vào bốn tuần, tạo ra áp lực khổng lồ và có khả năng định hình phần còn lại của mùa giải. Lịch thi đấu dày tương tự từng khiến cục diện giải đấu xoay chuyển mạnh mùa trước. Từ vòng 12 đến vòng 16, khoảng cách giữa vị trí thứ ba và thứ 12 giãn từ bốn lên bảy điểm.

Lịch đấu của từng đội sẽ mang ý nghĩa quyết định. Arsenal đối mặt năm trận được đánh giá là cực khó gồm Tottenham, Chelsea, Brentford, Aston Villa và Wolverhampton. Họ chỉ thắng Villa một lần trong bốn lần đối đầu gần nhất, còn Brentford đã khiến Chelsea, Man City, Man Utd và Newcastle mất điểm. Hai trận derby liên tiếp trước Tottenham và Chelsea có thể phá vỡ nhịp vận hành vốn ổn định của Arsenal từ đầu mùa. Một chuỗi kết quả không tốt hoàn toàn có thể kéo họ xuống, mở cơ hội cho nhóm bám đuổi.

Man City có lịch thuận hơn với Leeds, Fulham, Sunderland trước khi làm khách tại Palace. Chelsea cũng nhìn thấy thời cơ khi chỉ có chuyến đi đến Bournemouth là thử thách đáng kể ngoài trận derby với Arsenal. Liverpool, đội đang mất nhịp, sở hữu năm trận được xem là dễ chịu nhất và đặt mục tiêu lấy trọn 15 điểm để trở lại đường đua.

Ở nhóm tranh suất Champions League, Villa và Man Utd được đánh giá cao nhất cho khả năng bứt top trong giai đoạn này. Villa gặp bốn đội ở nửa dưới bảng và tiếp Arsenal tại Villa Park, nơi họ đá tốt trong các mùa gần đây. Man Utd không gặp đội nào đang đứng trên thứ chín. Nếu duy trì được sự ổn định của thầy trò Ruben Amorim, đội chủ sân Old Trafford có thể tạo khoảng cách an toàn với nhóm bám đuổi gồm Tottenham, Newcastle hay Brighton.

Trong khi đó, Tottenham bước vào chuỗi trận được dự báo khắc nghiệt với ba chuyến làm khách tại Emirates, St James’ Park và City Ground. Đây có thể là thời điểm họ bị kéo lại sau khởi đầu tích cực nhưng thiếu nền tảng vững chắc về chỉ số xG.

Ở nhóm trung bình khá, Palace được xem là đội có khả năng vươn lên mạnh mẽ nhờ ba trận gặp các đội thuộc nhóm cuối bảng trước khi đụng Chelsea và Man Utd. Lối chơi của Oliver Glasner đặc biệt hiệu quả khi đối đầu nhóm “Big Six” trên sân Selhurst Park. Một chuỗi bứt phá có thể giúp họ tách khỏi Bournemouth, Brighton và Sunderland. Newcastle cũng có cơ hội trở lại cuộc đua Cup châu Âu khi phần lớn các trận khó của họ đá trên sân nhà, nơi Newcastle luôn thăng hoa dưới thời Eddie Howe.

Ngược lại, nhóm cuối bảng đối mặt lịch thi đấu nặng nề. Wolves gặp bốn đội thuộc top 10, West Ham không gặp đội nào dưới vị trí 11, còn Leeds lần lượt gặp bốn đội trong top tám. Ba đội này bị dự báo sẽ tiếp tục chìm sâu nếu không giành điểm ở các trận cầu “sáu điểm” sau vòng 16. Nottingham Forest, Burnley và Fulham sáng cửa hơn đôi chút khi có hai trận gặp các đội nhóm dưới, đủ để thu về ít nhất bốn điểm – mục tiêu có thể giữ họ trong vùng an toàn trước Giáng sinh.

Xem thêm:

• Bellingham là ngôi sao hay là vấn đề của Tuchel?
• Casemiro ‘hồi xuân’ ở Man Utd và tuyển Brazil
• Vòng loại World Cup có bất công với châu Âu như lời Gattuso?