Haaland và Mbappe: Ai hay hơn, và họ đang thay đổi thế nào?

Kylian Mbappe và Erling Haaland giống như hai ngọn núi mới của bóng đá thế giới ở mùa này. Một người trở thành trung tâm trong dự án tái thiết Real Madrid, người kia là mũi nhọn của cỗ máy Man City vận hành trơn tru dưới bàn tay Pep Guardiola. Họ cùng ghi bàn, cùng kéo đội đi lên, cùng là đầu tàu. Nhưng ai mới là người hay hơn? Câu hỏi đó không dễ trả lời chỉ bằng số bàn thắng.

Mbappe đang nhỉnh hơn Haaland ở các chỉ số, nhưng Haaland toả sáng ở cả CLB lẫn đội tuyển.

Nếu nhìn vào con số, Mbappe đang nhỉnh hơn đôi chút. Sau 21 trận cho Real mùa này, anh ghi 25 bàn, kiến tạo bốn. Haaland có 20 bàn, ba kiến tạo trong 20 trận cho Man City. Tỷ lệ đóng góp cũng cho thấy tầm ảnh hưởng lớn hơn của chân sút người Pháp. Mbappe ghi 57% số bàn của Real tại La Liga và Champions League, Haaland chiếm 44% số bàn của City ở Ngoại hạng Anh và Champions League.

Nhưng không phải mọi bàn thắng đều có giá trị như nhau. Thống kê cho thấy cả hai cùng ghi chín bàn khi đội đang hòa hoặc bị dẫn – tức là trực tiếp thay đổi trạng thái trận đấu. Đây là con số cao nhất châu Âu mùa này. Những bàn thắng của họ không chỉ được ghi ở những trận đã ngã ngũ, mà thường xảy ra đúng lúc đội bóng cần nhất.

Yếu tố phạt đền cũng khiến so sánh thêm thú vị. Mbappe đã sút tám quả 11m, ghi bảy, chỉ hỏng một lần trước Barca. Haaland thì vẫn chưa ghi bàn nào từ chấm phạt đền mùa này, thậm chí còn sút hỏng trong trận thắng Liverpool. Nếu loại bỏ penalty, chênh lệch về hiệu suất ghi bàn giữa hai người càng nhỏ lại.

Ở cấp đội tuyển, Haaland nhỉnh hơn. Anh ghi 13 bàn, có ba kiến tạo cho Na Uy chỉ trong năm trận ở ba đợt tập trung, góp công lớn giúp đội tuyển lần đầu dự World Cup kể từ năm 1998. Mbappe vẫn là đầu tàu của Pháp, với năm bàn, ba kiến tạo trong bốn trận. Nhưng tầm ảnh hưởng và cảm xúc Haaland mang lại ở đội tuyển Na Uy lớn hơn.

Về độ sắc bén khi dứt điểm, cả hai đều đạt hiệu suất đáng nể. Gần như cứ hai cú sút, họ lại ghi một bàn. Haaland ghi 20 bàn từ 77 cú dứt điểm (43 cú trúng đích), Mbappe có 25 bàn từ 51 cú sút trúng đích. Cả hai đều thuộc nhóm các tiền đạo sát thủ. Nhưng khác biệt không nằm ở việc họ dứt điểm tốt đến đâu mà nằm ở cách họ chọn vị trí và và tìm kiếm cơ hội.

Haaland - từ “cỗ máy dứt điểm” đến số 9 cổ điển toàn diện

Một trong những lời chê phổ biến dành cho Haaland những năm gần đây là khả năng chơi đầu chưa tương xứng thể hình. Nhưng mùa này, tiền đạo Na Uy âm thầm cải thiện điều đó. 35% số lần dứt điểm của Haaland ở Ngoại hạng Anh là đánh đầu – tỷ lệ thuộc nhóm cao nhất giải. Điều đó không chỉ cho thấy City đang “bơm bóng” vào đầu trung phong của họ nhiều hơn, mà còn phản ánh việc Haaland đã thay đổi thói quen di chuyển.

Xem lại các bàn thắng của anh mùa này, khán giả dễ dàng nhận ra mô típ quen thuộc. Haaland xuất phát từ cột xa, băng cắt vào cột gần hoặc chấm phạt đền đúng lúc bóng được tạt vào. Haaland tận dụng quãng chạy ngắn nhưng đủ đà để bật cao, đánh bại trung vệ. Đó là kỹ năng mà những tiền đạo săn bàn cổ điển như Inzaghi hay Cavani từng khai thác rất triệt để.

City cũng thay đổi để tận dụng lối chơi cổ điển đó tốt hơn. Họ tạt nhiều hơn, trực diện hơn. Số quả tạt nhắm đến Haaland ở mức trung bình 2,1 lần mỗi 90 phút – cao nhất kể từ khi anh đến Etihad. Guardiola, người từng bị ám ảnh với kiểm soát bóng và các đường chuyền ban bật, giờ chấp nhận cho đội chơi theo hướng trực diện hơn khi trong vòng cấm có một con quái vật như Haaland.

Haaland chia vui với đồng đội sau khi ghi bàn vào lưới Real.

Không chỉ trong không gian hẹp, Haaland còn lợi hại hơn ở các pha bứt tốc quãng dài. Số đường chọc khe City thực hiện tại Ngoại hạng Anh mùa này tăng lên 2,3 lần mỗi 90 phút – gấp đôi mùa trước. Thay vì chuyền ngang cho tới lúc mòn bóng, họ chủ động chờ đúng thời điểm để tung một đường chuyền xé toang hàng thủ, cho Haaland chạy đua với trung vệ. Bàn thắng vào lưới Monaco ở Champions League là ví dụ tiêu biểu. Tiền đạo Na Uy chờ Gvardiol khựng lại, nhìn Dier bị hút theo Foden, rồi lao vào khoảng trống giữa hai trung vệ, dứt điểm bằng cú lốp tinh tế qua thủ môn.

Phần lớn những cú sút của Haaland – 97% – đều đến từ trong vòng cấm. Với 7,1 lần chạm bóng trong khu vực 16m50 mỗi 90 phút, anh là mẫu số 9 truyền thống đúng nghĩa: Cắm chốt trong vùng nguy hiểm, va chạm liên tục, ít tham gia xây dựng lối chơi bên ngoài nhưng là trung tâm mọi đường bóng hướng về cầu môn.

Mbappe: số 9 hiện đại, nhưng vẫn giữ “ADN cầu thủ tự do”

Khác với Haaland, quá trình phát triển của Mbappe diễn ra trong bối cảnh phức tạp hơn, khi Real đang điều chỉnh chiến thuật. Mùa trước, dưới thời Carlo Ancelotti, Real thường chơi khá bản năng, dựa nhiều vào những pha bứt tốc của Mbappe và Vinicius Junior. Khi đội có không gian, họ trở thành cơn ác mộng cho mọi hàng thủ. Nhưng khi gặp đối thủ tổ chức tốt, Real dễ vỡ trận vì thiếu nền tảng phòng ngự tập thể, các ngôi sao ít tham gia pressing.

Alonso đến và cố gắng thay đổi điều đó. Real mùa này cầm bóng có chủ đích hơn, tổ chức tốt hơn ở trung lộ, giảm bớt sự ngẫu hứng. Họ cũng kìm nhịp độ trận đấu lại. Trong bối cảnh đó, Mbappe buộc phải trở thành một số 9 “đúng nghĩa” hơn. Anh cần làm tường, chạy chỗ thông minh, pressing, chứ không chỉ đợi khoảng trống để bứt tốc.

Tiền đạo Pháp làm điều đó khá ấn tượng. Các bàn thắng vào lưới Barca, Atletico đều đến từ những pha xoay người, chạy cắt vào khoảng trống sau lưng trung vệ, đúng kiểu trung phong. Khi đồng đội tạt từ biên, Mbappe xử lý bóng một chạm, xoay người rất nhanh để dứt điểm, kể cả bằng chân không thuận. Bàn thắng vào lưới Valencia sau quả tạt của Arda Guler là minh chứng rõ nét. Mbappe không đứng ghim trong vòng cấm, mà xuất phát từ phía sau, đổi hướng di chuyển và chỉnh thân người cực nhanh để chạm bóng.

Real dưới thời Alonso không phải lúc nào cũng tạo ra đủ số cơ hội “chạy đua” cho Mbappe. Họ chơi chậm lại, tạo điều kiện để đối thủ lùi sâu hơn, khiến số cơ hội phản công tốc độ cao giảm đi. Trong hai mùa cuối ở PSG, Mbappe có 10 bàn từ phản công tại Ligue 1. Mùa đầu ở Real với Ancelotti, anh có thêm 5 bàn như thế. Còn mùa này, sau 16 trận dưới thời Alonso, Mbappe mới chỉ ghi một bàn từ tình huống chuyển trạng thái nhanh.

Mbappe ngồi dự bị khi Real thua Man City ở Champions League.

Anh buộc phải tìm cách khác để ghi bàn khi đối thủ đổ bê tông. 31% cú sút của Mbappe tại La Liga mùa này đến từ ngoài vòng cấm – tỷ lệ cao thứ tư trong số các trung phong đá ít nhất 900 phút tại năm giải hàng đầu châu Âu. Anh đã có bốn bàn sút xa. Đây là điều Haaland gần như không làm, bởi 97% số lần dứt điểm của tiền đạo Na Uy đều trong vòng cấm.

Sự khác biệt giữa hai tiền đạo còn thể hiện ở bản đồ chạm bóng. Mbappe chạm bóng trung bình 54,6 lần mỗi 90 phút, với hơn 38 lần ở một phần ba sân tấn công. Anh di chuyển rộng, nhiều khi dạt hẳn ra cánh, lùi xuống giữa sân nhận bóng, kéo giãn hàng thủ. Ngược lại, Haaland chỉ có khoảng 24 lần chạm bóng mỗi 90 phút – tức là khi không dứt điểm, anh rất ít khi xuất hiện trong các pha ban bật.

Mbappe cũng gánh thêm phần việc sáng tạo. Ở La Liga và Champions League, anh tạo ra trung bình 3,3 cơ hội mỗi 90 phút – con số giống một “số 10” hơn là trung phong cổ điển. Haaland chỉ ở mức 0,5. Số kiến tạo của hai người không chênh lệch lớn (Mbappe bốn, Haaland ba), nhưng cách họ tham gia vào việc tạo cơ hội thì khác hẳn. Haaland hiếm khi là người chạm bóng cuối cùng trước pha dứt điểm của đồng đội, trong khi Mbappe thường là nguồn kiến tạo chính.

Vậy ai hay hơn?

Nếu chỉ nhìn mùa 2025-2026 ở cấp CLB, có thể nói Mbappe đang nhỉnh hơn đôi chút. Anh ghi nhiều bàn hơn, nhiều kiến tạo hơn, gánh tỷ lệ bàn thắng lớn hơn trong một đội bóng không vận hành trơn tru như Man City. Anh cũng phải làm nhiều việc hơn, vừa ghi bàn, vừa kiến tạo, vừa di chuyển rộng để lấp vào các khoảng trống Alonso yêu cầu.

Tuy nhiên, Haaland lại có điểm cộng lớn ở đội tuyển. Anh kéo Na Uy đến World Cup sau gần ba thập niên vắng bóng, với mật độ ghi bàn như “hack”. Nếu xét riêng vai trò trung phong trong vòng cấm, gần như không ai đáng sợ hơn Haaland lúc này. Anh đánh đầu tốt hơn, bứt tốc tốt hơn, tận dụng khoảng trống trong vòng 16m50 triệt để hơn.

Nhìn vào sự “tiến hoá”, hai cầu thủ đang đi theo hai hướng khác nhau. Haaland ngày càng trở thành mẫu số 9 cổ điển hoàn thiện, “mắc võng” trong vòng cấm, được một hệ thống cực mạnh phục vụ tối đa. Mbappe trở thành một siêu tiền đạo toàn diện hơn, phải tự tạo cơ hội, sút xa, kết nối đồng đội trong một tập thể Real đang cố tìm bản sắc mới.

Cuộc tranh luận Haaland hay Mbappe hay hơn rất giống những năm đầu của cặp kỳ phùng địch thủ Messi – Ronaldo. Nhận định phụ thuộc nhiều vào việc bạn thích kiểu cầu thủ nào hơn. Một trung phong đơn giản mà hiệu quả, hay một tiền đạo đa năng có mặt ở mọi điểm nóng của trận đấu?

Ở cuộc so tài mới nhất tại Champions League, Haaland đã ghi bàn trên chấm phạt đền, ấn định chiến thắng 2-1 cho Man City ngay tại Bernabeu. Trong khi đó, Mbappe bất ngờ dự bị. Tuy nhiên, cuộc tranh luận sẽ không vì thế mà chấm dứt. Có lẽ, phải tới cuối mùa, khi các cuộc đua ngã ngũ và danh hiệu có chủ, giới chuyên môn mới có thể đánh giá rõ ràng hơn tầm ảnh hưởng của hai cầu thủ này.

Xem thêm:

Xabi Alonso biết vấn đề của Real Madrid, nhưng bất lực

Từ Ronaldo đến Salah: Khi các huyền thoại không chấp nhận lùi bước

Vì sao Salah phá vỡ im lặng để chỉ trích Liverpool