Phil Foden và kỳ vọng về kỷ nguyên số 10 tại Man City

Khi mùa giải khởi tranh, Man City không còn giữ hình ảnh về một tập thể bất khả chiến bại. Họ trải qua mùa 2024–2025 nhiều biến động và đánh mất chức vô địch vào tay Liverpool. Những trụ cột từng duy trì phong độ ổn định liên tục sa sút. Foden là một trong số đó. Anh kết thúc Euro 2024 trong tranh cãi, khi tuyển Anh vào chung kết nhưng cá nhân anh không để lại dấu ấn. Giới chuyên môn cho rằng việc Gareth Southgate bố trí Foden đá cánh trái khiến hàng công tuyển Anh thiếu tính kết nối.

Foden vui mừng sau khi ghi bàn cho Man City ở trận gặp Leeds.

Khi bước vào mùa giải mới, câu hỏi quen thuộc lại xuất hiện: Foden nên đá ở đâu? Một cầu thủ từng được Pep Guardiola ví như Lionel Messi lại không có vị trí ổn định để phát huy tiềm năng. Việc Foden được luân chuyển qua nhiều vai trò trong những mùa trước giúp Man City trở nên khó lường, nhưng đồng thời khiến phong độ của anh thiếu ổn định.

Bước ngoặt xuất hiện vào tháng 12/2025, khi cả Guardiola lẫn tân HLV tuyển Anh Thomas Tuchel cùng thống nhất về một điều: Foden phải đá số 10. Tuchel không vòng vo khi tiếp quản “Tam Sư”. Ông loại bỏ phương án dùng Foden ở hai cánh và khẳng định cầu thủ này phù hợp với vai trò chơi sau tiền đạo. Điều bất ngờ là Guardiola – người vốn nổi tiếng thích xoay tua và thường kéo cầu thủ ra khỏi vị trí quen thuộc – lại hoàn toàn đồng tình. “Tôi thích Phil chơi gần khung thành, ngay sau tiền đạo,” Guardiola nói. “Một cầu thủ có trực giác ghi bàn phải xuất hiện ở khu vực nguy hiểm nhất.”

Sự đồng thuận hiếm hoi từ hai HLV theo đuổi bóng đá kiểm soát cho thấy quyết định sử dụng Foden ở vai trò số 10 không phải giải pháp nhất thời, mà là chiến lược dài hạn. Những gì diễn ra trên sân đã chứng minh điều đó. Từ khi đạt thể trạng tốt nhất, Foden liên tục được đá chính và nằm trong nhóm cầu thủ tấn công chơi nhiều phút nhất của Man City. Tuy nhiên, phải đến trận thắng Leeds 3–2, anh mới thực sự bùng nổ.

Trong trận đấu này, Foden ghi hai bàn và liên tục tạo ra cơ hội nguy hiểm. Điều đáng chú ý là anh tỏa sáng không phải vì cầm bóng nhiều, mà bởi Haaland chạm bóng… ít hơn. Tiền đạo người Na Uy chỉ tung ra một cú sút và có 18 lần chạm bóng ở phần sân đối phương – thống kê thấp nhất của anh tại Etihad. Nhìn bề nổi, đó có thể là màn trình diễn mờ nhạt, nhưng với Guardiola, đây là chủ đích chiến thuật.

Foden được hưởng lợi nhờ khả năng thu hút hậu vệ đối phương của Haaland.

Khi hàng thủ Leeds dồn người phong tỏa Haaland, họ bỏ trống khu vực trung lộ – nơi Foden thường trực chờ đợi. Bàn mở tỷ số sau chưa đầy một phút phản ánh rõ cơ chế này. Haaland kéo hai trung vệ lệch khỏi vị trí, tạo hành lang rộng để Foden băng vào dứt điểm. Pha ấn định tỷ số 3–2 trong thời gian bù giờ cũng theo cùng kịch bản: ba hậu vệ Leeds tập trung vào Haaland và bỏ quên Foden.

Dữ liệu bàn thắng kỳ vọng (xG) thậm chí chỉ ra Foden còn bỏ lỡ cơ hội ngon ăn hơn cả hai bàn thắng, với cú sút bị James Justin cản phá. Điểm chung của các tình huống này là Haaland luôn bị vây chặt, còn Foden được tự do khai thác khoảng trống phía sau lớp phòng ngự. Ở những trận trước, cơ hội cũng nhiều lần tìm đến Foden nhưng anh chưa thể tận dụng. Hai bàn thắng vào lưới Leeds có thể là cú hích tinh thần quan trọng cho tiền vệ này.

Việc Foden tìm lại phong độ có ý nghĩa lớn với Man City. Từ đầu mùa, họ bị cho là quá phụ thuộc vào Haaland, người ghi 14 trong 27 bàn của đội tại Ngoại hạng Anh. Khi Haaland im tiếng, Man City thường gặp khó khăn. Việc phụ thuộc tiền đạo người Na Uy còn thể hiện qua lối chơi: Man City giảm kiểm soát bóng và chuyển sang các pha phản công nhanh để tận dụng sức mạnh của Haaland. Tuy nhiên, Guardiola – người luôn đề cao tính sáng tạo – không thể hài lòng khi đội bóng trở nên quá đơn điệu. Ông kiên nhẫn với Foden và được đền đáp khi lối chơi của Man City trở nên ngày một đa dạng hơn.

Khái niệm “trường lực Haaland” – mô tả sức hút khiến hàng thủ đối phương dồn sự chú ý vào trung phong này – đã xuất hiện từ mùa trước, nhưng phải đến hiện tại, Man City mới khai thác triệt để hiệu ứng đó. Một tiền đạo có sức hút lớn luôn bị khóa chặt trong vòng cấm, và vai trò của số 10 là tận dụng khoảng trống phát sinh từ áp lực ấy. Trước đây, Kevin De Bruyne đảm nhận nhiệm vụ này. Nhưng khi anh thi đấu ít hơn vì tuổi tác và chấn thương, Man City cần một điểm kết nối mới ở trung lộ. Foden được quy hoạch cho vai trò đó, và khi De Bruyne rời đội, kỳ vọng đặt lên tiền vệ sinh năm 2000 càng lớn hơn.

Đá ở vị trí số 10, Foden bộc lộ những phẩm chất Guardiola đánh giá cao nhất: khả năng xoay người trong không gian hẹp, cảm nhận vị trí, xử lý một chạm để thoát pressing và đưa bóng đến vùng nguy hiểm. Cách anh tận dụng không gian – nhận bóng trong tư thế mở, xoay nửa người và lập tức tấn công – khiến đối thủ khó phản ứng kịp. Mùa này, Man City thiếu những cú sút từ tuyến hai và các pha xâm nhập vòng cấm khi bóng không thể tìm đến Haaland. Foden bù đắp các thiếu hụt ấy bằng sự chủ động và tốc độ ra quyết định.

Guardiola xem Foden là cầu thủ có khả năng định đoạt trận đấu.

Thay đổi không chỉ đến từ chiến thuật mà còn từ tinh thần. Guardiola từng khen Foden là cầu thủ dám xin bóng ngay cả khi đội gặp khó khăn. Đây là phẩm chất chỉ có ở những người có tố chất thủ lĩnh. Sự khác biệt giữa cầu thủ tài năng và cầu thủ có thể định đoạt trận đấu nằm ở việc dám nhận trách nhiệm. Trước Leeds, dù Man City đánh mất lợi thế hai bàn, Foden vẫn giữ sự điềm tĩnh. Bàn thắng quyết định trong thời gian bù giờ cho thấy độ chín và sự tự tin của anh.

Guardiola vốn hiếm khi khen ngợi quá đà, nhưng ông dành nhiều lời đánh giá tích cực cho Foden trong thời gian gần đây. Ông mô tả việc dẫn dắt Foden là “niềm vui, món quà”. Điều ông trân trọng không chỉ là kỹ thuật mà còn là tinh thần sẵn sàng hy sinh vì tập thể. Foden từng phải đảm nhiệm nhiều vai trò mang tính phục vụ hệ thống, nhưng khi trở lại đúng vị trí sở trường, giá trị của anh lập tức được thể hiện rõ.

Sự thay đổi này có thể tạo ảnh hưởng lâu dài lên mùa giải của Man City. Nó báo hiệu đội chủ sân Etihad đang bước vào giai đoạn tái thiết – điều họ cần nếu muốn tìm lại vị thế thống trị. Haaland vẫn là trung phong hàng đầu thế giowis, nhưng ngày càng bị đối thủ phong tỏa nhiều lớp. Để tránh phụ thuộc vào một ngòi nổ duy nhất, Guardiola cần một cầu thủ có thể tạo khác biệt từ phía sau. Foden mang lại sự linh hoạt ấy. Anh có thể kết nối tuyến giữa – tuyến trên, khai thác khoảng trống Haaland tạo ra và sở hữu khả năng đánh hơi cơ hội lẫn dứt điểm của một tiền đạo lùi.

Cuộc đua vô địch mùa này đang trở nên căng thẳng khi Man City bám đuổi Arsenal với khoảng cách năm điểm. Việc sở hữu một số 10 di chuyển thông minh, chiếm lĩnh không gian tốt và có khả năng quyết định trận đấu trở thành yếu tố then chốt. Foden không chỉ giảm tải áp lực cho Haaland mà còn giúp Man City cân bằng giữa sức mạnh thể chất và sức sáng tạo trong tấn công.

Ở thời điểm này, Foden không còn được xem là “cậu bé vàng” hay là tương lai của Man City. Anh được kỳ vọng trưởng thành và trở thành trụ cột. Tiền vệ 25 tuổi mang tới sự tươi mới trong cách Man City tổ chức tấn công, buộc các đối thủ phải điều chỉnh hệ thống phòng ngự. Nếu Haaland tiếp tục là mũi nhọn, Foden đang dần trở thành người tạo khác biệt phía sau, xuất hiện đúng nơi đối thủ ít ngờ tới nhất.

Kết thúc buổi họp báo sau trận gặp Leeds, Guardiola đưa ra nhận xét có thể gắn liền với vai trò của Foden trong thời gian tới: “Cậu ấy là người định đoạt trận đấu.” Trong hệ thống mà HLV người Tây Ban Nha xây dựng, vị thế này dành cho cầu thủ làm chủ trung lộ – khu vực quyết định nhịp độ và khả năng kiểm soát trận đấu. Foden đang tiến gần đến vai trò đó, và Man City nhiều khả năng sẽ xây dựng lối chơi xoay quanh anh trong tương lai gần.

Xem thêm:

• Vì sao Inter Miami đạt đỉnh phong độ đúng thời điểm
• Liverpool chơi tốt hơn khi không có Salah?
• Eberechi Eze - từ sân bóng bê tông tới đỉnh cao Ngoại hạng Anh